IPIP-NEO

Big Five · persoonlijkheidsdomein

Vriendelijkheid

Vriendelijkheid is de Big Five trek achter vertrouwen, meeleven en samenwerken: hoeveel gewicht je geeft aan wat anderen nodig hebben naast je eigen belang. In het Nederlands heet dit domein ook altruïsme of aangenaamheid. Het zegt niets over hoe aardig je bent in de omgang, en alles over waar je je aandacht en je goede wil op richt.

  • Een van de vijf OCEAN-domeinen
  • Zes facetten eronder
  • Normen uit 135.947 tests
  • Gratis test, zonder registratie
Doe de volledige testDoe de korte versie

Gratis, zonder registratie, direct je uitslag

Wat is vriendelijkheid?

Vriendelijkheid beschrijft hoe je je verhoudt tot de belangen van anderen. Wie hoog scoort, gaat uit van goede bedoelingen, merkt wat iemand nodig heeft en geeft dat vaak voordat erom gevraagd wordt. Wie laag scoort, kijkt eerst naar het belang achter het verhaal, zegt waar het op staat en geeft niet weg wat niet weg hoeft. Beide zijn strategieën die werken, alleen in verschillende situaties: de eerste bouwt vertrouwen op, de tweede beschermt tegen misbruik.

Dit domein loopt in het Nederlands onder drie namen, en dat is verwarrend genoeg om even te benoemen. Vriendelijkheid is de term van Wikipedia en van de lexicale traditie van Boele De Raad, altruïsme is de term van de Nederlandse NEO-vragenlijsten van Hoekstra, Ormel en De Fruyt, en aangenaamheid kom je bij sommige testaanbieders tegen. Alle drie verwijzen naar de A van OCEAN. Wij houden vriendelijkheid aan omdat die term voor de lezer het minst uitleg vraagt.

Let op één misverstand: vriendelijkheid is niet hetzelfde als sociale vaardigheid en ook niet hetzelfde als extraversie. Iemand kan de hele kamer voor zich winnen en tegelijk laag scoren op dit domein, want charme is een vaardigheid en vriendelijkheid is een houding. Andersom kan iemand stil en onhandig zijn en toch consequent het belang van een ander meewegen.

Hoge en lage vriendelijkheid

Een score op dit domein is geen oordeel over je karakter. Hij beschrijft waar je je goede wil op richt, en elke stand heeft een winst en een rekening.

Hoe hoge vriendelijkheid eruitziet

Je merkt wat er bij mensen speelt voordat ze het zeggen, en je wilt oprecht helpen. Teams met jou erin ruziën minder en leveren meer, en dat werk is echt werk, ook al staat het in geen enkele functieomschrijving. De rekening staat op twee plekken. Je zegt moeilijk nee, en dus komen taken bij jou terecht die van iemand anders waren. En omdat je conflict effectief vermijdt, komt een probleem pas op tafel als het te groot is geworden om nog rustig op te lossen.

  • Je zegt ja terwijl je hoofd nee denkt
  • Je gaat ervan uit dat iemand het goed bedoelde
  • Een ruzie blijft de hele avond aan je knagen
  • Je merkt het ongemak van een ander eerder dan diegene zelf
  • Je vindt het moeilijk om over je eigen verdiensten te praten

Hoe lage vriendelijkheid eruitziet

Je zet eerlijkheid boven comfort en stelt de vraag die de rest inslikt. In onderhandelingen, inkoop en overal waar een belang tegenover je staat, is dat een echt voordeel: je geeft niet weg wat je niet hoeft weg te geven, en bij jou zit niets onder het tapijt. De rekening komt op lange termijn. Mensen werken graag samen met wie hen serieus neemt, en als jouw scherpte structureel als kilte binnenkomt, verlies je toegang die je later nodig hebt.

  • Je zegt het als iets niet klopt, ook als het slecht valt
  • Je vraagt je bij een gunst af wat er tegenover staat
  • Een discussie wint het bij jou van een goede sfeer
  • Complimenten geef je pas als ze verdiend zijn
  • Onderhandelen kost je geen moeite

Ongeveer vier op de tien mensen zitten in de middenband, en dat is hier een sterke plek. Je werkt makkelijk samen en je weet waar jouw belang ligt: je geeft toe waar het niet uitmaakt en houdt vast waar het ergens om gaat. Let vooral op de optelsom: veel kleine keren toegeven lijkt per keer niets en levert na een jaar een scheve verhouding op.

In de IPIP-NEO-normen van Johnson worden scores verdeeld volgens 30/40/30: de onderste 30% heet laag, de middelste 40% gemiddeld, de bovenste 30% hoog. Dat is een leesbaarheidsafspraak, geen morele grens. Een lage score maakt niemand een slecht mens, net zomin als een hoge score iemand een goed mens maakt.

Hoe scores op vriendelijkheid verdeeld zijn

De curve hieronder komt uit 135.947 echte IPIP-NEO-300-protocollen die John A. Johnson openbaar publiceerde. Extreme scores zijn ook hier zeldzaam: de meeste mensen zijn noch een doorgeefluik, noch een muur.

Belangrijkste percentielen als tabel
PercentielRuwe score
10174
25194
50213
75230
90245

Je resultaat op deze site is een percentiel: het aandeel mensen van jouw geslacht en leeftijd dat lager scoorde dan jij. Een percentiel van 70 betekent dat je hoger uitkwam dan ongeveer 70% van hen. Juist op dit domein is die vergelijking met je eigen groep belangrijk, want de gemiddelden van mannen en vrouwen liggen hier, na neuroticisme, het verst uit elkaar van alle vijf domeinen.

Doe de volledige testDoe de korte versie

De zes facetten van vriendelijkheid

De domeinscore is een optelsom van zes smallere trekken, en die kunnen ver uit elkaar liggen. Iemand kan diep meeleven met anderen en tegelijk elke discussie aangaan: meeleven en meegaan zijn twee verschillende dingen.

Vertrouwen

A1

Vertrouwen meet je startpositie tegenover een ander. Wie hoog scoort, gaat ervan uit dat mensen het goed bedoelen, en meestal klopt dat ook: vertrouwen geven is een van de weinige dingen die zichzelf waarmaken. Wie laag scoort, zoekt eerst het belang achter het verhaal en wordt daardoor minder vaak teleurgesteld, maar betaalt met afstand die niet altijd nodig was.

Laag
Vertrouwen is bij jou iets dat verdiend wordt, geen startpositie. Je zoekt naar het belang achter het verhaal, en dat scheelt je teleurstellingen.
Hoog
Je gaat ervan uit dat mensen het goed bedoelen, en meestal is dat ook zo. Dat vertrouwen opent deuren, en het is verstandig het niet aan iedereen zomaar mee te geven.

Oprechtheid

A2

Oprechtheid gaat over recht door zee zijn: zeggen wat je bedoelt in plaats van sturen via een omweg. Wie hoog scoort, is te vertrouwen op zijn woord, en dat is op lange termijn meer waard dan welke slimme zet ook. Wie laag scoort, weet hoe je een situatie naar je hand zet, en dat is een echte vaardigheid met één addertje: mensen onthouden het als ze het doorkrijgen.

Laag
Je weet hoe je een situatie naar je hand zet, en soms doe je dat ook. Dat is een echte vaardigheid, met één addertje: mensen onthouden het als ze het doorkrijgen.
Hoog
Draaien en verbloemen liggen je niet. Wat je zegt kun je op vertrouwen, en die betrouwbaarheid is op lange termijn meer waard dan welke slimme zet ook.

Hulpvaardigheid

A3

Hulpvaardigheid meet hoe automatisch je in actie komt voor een ander. Het IPIP noemt deze facet altruism; wij houden hulpvaardigheid aan, omdat altruïsme in het Nederlands ook de naam van dit hele domein is. Wie hoog scoort, helpt uit reflex. Wie laag scoort, helpt bewust en gedoseerd, en vindt goed voor jezelf zorgen geen egoïsme.

Laag
Je helpt bewust, niet uit reflex. Je middelen gaan waar jij besloten hebt dat ze heen gaan, en goed voor jezelf zorgen is in jouw boek geen egoïsme.
Hoog
Helpen is bij jou een reflex: de nood van een ander komt meteen binnen en je handen doen de rest. Denk er wel aan dat een lege put geen tuin water geeft.

Meegaandheid

A4

Meegaandheid beschrijft wat je met wrijving doet. Wie hoog scoort, zoekt de oplossing waar iedereen mee kan leven en geeft snel toe om de sfeer te bewaren. Wie laag scoort, gaat de botsing aan, en daardoor komt bij hem op tafel wat elders onder het tapijt verdwijnt. De vraag is niet welke stijl beter is, maar of jouw belang na afloop nog op tafel ligt.

Laag
Wrijving schrikt je niet af. Je zegt waar het op staat en gaat de botsing aan, en daardoor komen problemen bij jou op tafel in plaats van eronder.
Hoog
Je zoekt de vrede en geeft snel toe om de sfeer te bewaren. Dat maakt je prettig gezelschap, en het is goed om af en toe te checken of jouw belang nog op tafel ligt.

Bescheidenheid

A5

Bescheidenheid meet hoe makkelijk je jezelf op de voorgrond zet. Wie hoog scoort, loopt niet met zichzelf te koop, en dat maakt geliefd met één risico: wie niet vertelt wat hij deed, wordt over het hoofd gezien. Wie laag scoort, weet wat hij waard is en zegt het ook. Van de zes facetten scoort deze gemiddeld het laagst: zichzelf wegcijferen is zeldzamer dan de goede manieren suggereren.

Laag
Je weet wat je waard bent en je zegt het ook. Sommigen vinden dat te veel, en tegelijk is het de reden dat je krijgt waar je om vraagt.
Hoog
Jezelf op de borst kloppen is niets voor jou. Die bescheidenheid maakt je geliefd, met één risico: wie niet vertelt wat hij deed, wordt over het hoofd gezien.

Medeleven

A6

Medeleven gaat over hoe zwaar het leed van een ander bij jou weegt. Wie hoog scoort, voelt het in zijn eigen lijf en kan het niet zomaar wegzetten. Wie laag scoort, kijkt eerst naar de feiten en de oplossing, en dat is bruikbaar waar koel besloten moet worden. Let op de valse vriend: het Engelse sympathy betekent hier meeleven, niet sympathie in de zin van iemand aardig vinden.

Laag
Je kijkt naar de feiten voordat je naar de tranen kijkt. Dat maakt je hard in de ogen van sommigen, en heel bruikbaar als er koel besloten moet worden.
Hoog
Het leed van anderen komt bij jou echt binnen. Die zachtheid is waardevol en kostbaar tegelijk: je draagt gewicht mee dat niet van jou is.

Schat je profiel voordat je de test doet

Zet elke schuif waar jij denkt te staan vergeleken met anderen. Op dit domein schatten mensen zichzelf het vaakst verkeerd in, en meestal te hoog: vriendelijk gevonden willen worden is nu eenmaal zelf ook een sociale reflex.

50
Vertrouwen wordt verdiendIk ga uit van het goede
50
De omweg werkt ookRecht door zee
50
Ik help als ik ervoor kiesHelpen is een reflex
50
Botsen hoort erbijVrede boven mijn zin
50
Ik neem ruimte inZonder kapsones
50
Nuchter bij verdrietHet leed van anderen weegt
Jouw schatting
50 van 100Gemiddeld

0 betekent lager dan bijna iedereen die de test deed, 100 betekent hoger dan bijna iedereen.

Dit is een schatting, geen meting. De test vergelijkt je antwoorden met normen van echte mensen.

Toets je schatting

Gratis, zonder registratie, direct je uitslag

Vriendelijkheid naar geslacht en leeftijd

Gemiddelden uit dezelfde open dataset. Lees ze als groepsgemiddelden: de spreiding binnen elke groep is veel groter dan het verschil tussen de groepen, en uit iemands geslacht valt zijn score niet af te leiden.

Dit is na neuroticisme het domein met het grootste verschil tussen mannen en vrouwen: gemiddeld 215,9 tegen 202,7, ruim dertien punten. Het zit niet in één facet maar verdeeld over alle zes, het duidelijkst bij medeleven, oprechtheid en hulpvaardigheid. Toch is de overlap groot: er zijn heel veel mannen die hoger scoren dan de gemiddelde vrouw. Met leeftijd stijgt vriendelijkheid in beide groepen met ongeveer vijftien punten, het op een na sterkste leeftijdseffect na consciëntieusheid.

Wat onderzoek zegt over vriendelijkheid

Vriendelijkheid is na neuroticisme het domein waar het verschil tussen mannen en vrouwen het grootst is, en dat is over veel landen en culturen heen gevonden. De verklaringen lopen uiteen van socialisatie tot evolutionaire hypothesen, en het eerlijke antwoord is dat onderzoek dit nog niet heeft beslist. Wat wel vaststaat: het gaat om een verschuiving van gemiddelden en niet om twee gescheiden groepen. Uit iemands geslacht een voorspelling doen over hoe vriendelijk die persoon is, gaat in de praktijk vaker mis dan goed.

In het Nederlandse taalgebied is dit ook het domein waar de terminologie het meest uiteenloopt. De lexicale traditie rond Boele De Raad kwam uit op vriendelijkheid, de Nederlandse NEO-vragenlijsten van Hoekstra, Ormel en De Fruyt op altruïsme. Het HEXACO-model, ontwikkeld met een grote inbreng vanuit Nederland en Vlaanderen, splitst dit terrein zelfs op: een deel van wat hier vriendelijkheid heet, wordt daar een eigen zesde factor, eerlijkheid en bescheidenheid.

Over de samenhang met het leven: vriendelijkheid hangt samen met de kwaliteit van relaties, met minder conflict op het werk en met de kans dat mensen je vertrouwen. Met inkomen is de samenhang licht negatief, vooral bij mannen, wat vermoedelijk zegt dat onderhandelen loont en niet dat aardig zijn een fout is. Het zijn statistische verbanden over grote groepen, geen wetten voor een individu.

Kun je vriendelijker worden?

De data laten zien dat dit domein met de jaren duidelijk stijgt, ongeveer vijftien punten tussen de jongste en de oudste groep. Dat gebeurt niet door een besluit maar doordat het leven het vraagt: samenwerken, zorgen voor mensen, de gevolgen dragen van een conflict dat je zelf begon.

Praktisch is de vraag zelden of je vriendelijker moet worden. Wie hoog scoort, heeft geen extra warmte nodig maar een grens: één keer per week bewust nee zeggen tegen iets dat je normaal automatisch oppakt. Dat voelt eerst als egoïsme en is gewoon onderhoud aan de bron waar iedereen uit drinkt. Wie laag scoort, hoeft niet zachter te worden maar preciezer: scherp op de zaak en warm op de persoon. Dat kost niets en verandert wat er terugkomt.

Waar jouw vriendelijkheid een kracht is en waar ze je stilletjes geld, tijd of energie kost, staat facet voor facet in het persoonlijke rapport na de test.

Doe de volledige testDoe de korte versie

Gratis, zonder registratie, direct je uitslag

Hoe vriendelijkheid wordt gemeten

Met zelfrapportagevragenlijsten die gepubliceerde normen hebben, zoals de IPIP-NEO: je geeft aan hoe sterk je het eens bent met een reeks stellingen en je antwoorden worden vergeleken met die van duizenden anderen. De lange versie meet elk facet met tien stellingen, de korte met vier. Op dit domein is de verleiding om jezelf mooier voor te stellen het grootst, en dat is precies waarom je percentiel wordt berekend binnen je eigen groep: iedereen heeft die neiging, dus het effect zit al in de norm.

Gratis, zonder registratie, direct je uitslag

Veelgestelde vragen over vriendelijkheid

Wat betekent vriendelijkheid in het Big Five model?

Het is de persoonlijkheidstrek achter vertrouwen, meeleven en samenwerken: hoeveel gewicht je geeft aan wat anderen nodig hebben naast je eigen belang. Het is de A van OCEAN en loopt als een glijdende schaal van laag naar hoog, waarbij de meeste mensen in het midden zitten.

Is vriendelijkheid hetzelfde als altruïsme of aangenaamheid?

Ja, dat zijn drie namen voor hetzelfde domein. Vriendelijkheid komt uit de lexicale traditie van De Raad en van Wikipedia, altruïsme is de term van de Nederlandse NEO-vragenlijsten, aangenaamheid kom je bij sommige testaanbieders tegen. Wij houden vriendelijkheid aan omdat die term voor de lezer het minst uitleg vraagt.

Betekent een lage score dat je een onaardig mens bent?

Nee. Een lage score betekent dat je eerlijkheid boven comfort zet en dat je het belang van een ander niet automatisch zwaarder laat wegen dan het jouwe. Dat is in onderhandelen, inkoop, recht en toezicht een echte kracht: bij jou komt op tafel wat elders onder het tapijt verdwijnt. De rekening is de toon, en die is te sturen zonder je houding te veranderen.

Waarom scoren vrouwen hoger op vriendelijkheid?

In onze data van 135.947 mensen scoren vrouwen gemiddeld ruim dertien punten hoger, na neuroticisme het grootste verschil van alle vijf domeinen, en dat patroon komt in veel landen terug. Waar het vandaan komt, is niet beslist: socialisatie en evolutionaire verklaringen worden allebei aangevoerd. Belangrijker is dat de overlap groot is: heel veel mannen scoren hoger dan de gemiddelde vrouw.

Is vriendelijkheid hetzelfde als sociaal vaardig zijn?

Nee. Charme en gespreksvaardigheid zijn vaardigheden; vriendelijkheid is een houding tegenover de belangen van anderen. Iemand kan een kamer moeiteloos voor zich winnen en toch laag scoren, en iemand kan stil en onhandig zijn en consequent het belang van een ander meewegen. Ze hangen ook niet vast aan extraversie: dat is een apart domein.

Hoe zeg ik vaker nee als ik hoog scoor?

Niet door een ander mens te worden. Wat werkt is één afspraak met jezelf: kies vooraf één punt per gesprek waarop je niet buigt, en zeg het op het moment zelf in plaats van achteraf. Toegeven kost jou op het moment minder dan het conflict, dus de rekening komt later, en dan is de aanleiding allang weg en blijft alleen de wrok over.

Hoe meet ik mijn vriendelijkheid betrouwbaar?

Met een vragenlijst die gepubliceerde normen heeft en alle zes facetten scoort. De IPIP-NEO-120 doet dat in ongeveer 15 minuten, de IPIP-NEO-300 meet elk facet met tien stellingen in plaats van vier. Beide zijn hier gratis en vergelijken je met mensen van jouw geslacht en leeftijd, wat op dit domein extra uitmaakt.

De andere vier domeinen

Vriendelijkheid is één stem in een akkoord van vijf. Pas met alle vijf domeinen naast elkaar, en de dertig facetten eronder, wordt het beeld een portret.

Openheid

Consciëntieusheid

Extraversie

Vriendelijkheid

Je bent hier

Neuroticisme

Meet je vriendelijkheid in plaats van hem te schatten

Beide versies scoren alle vijf domeinen tegen echte normen en geven je alle dertig facetten. Gratis, zonder registratie, met je uitslag direct na de laatste vraag.

Doe de volledige testDoe de korte versie

Gratis, zonder registratie, direct je uitslag