Sự dễ chịu · Khía cạnh A3
Vị tha là phần trong con người bạn biến nhu cầu của người khác thành việc của mình. Thang này đo lực kéo bỏ thời gian, công sức và sự chú ý ra cho ai đó, chứ không đo bạn có bao nhiêu để cho đi. Người điểm cao đã bắt tay vào trước khi có ai mở lời. Người điểm thấp giúp sau khi đã cân nhắc, và luôn nhìn thấy phần dự trữ của chính mình.
Miễn phí, không cần đăng ký, có kết quả ngay
Vị tha trong Big Five ghi lại việc bạn quay về phía rắc rối của người khác nhanh tới đâu. Mười phát biểu hỏi bạn có làm người ta thấy mình được đón nhận không, có mặt ở đó khi ai đó cần một bàn tay không, và chuyện khó khăn xảy ra ngay gần bên có được bạn tính là việc của mình không. Cái giá bạn trả cho việc ấy thì thang này không hỏi lấy một câu.
Khía cạnh này nằm trong sự dễ chịu, nhóm nói về cách bạn đối xử với những người quanh mình, và nó là nửa hành động của nhóm ấy. Sự tin tưởng tả điều bạn chờ đợi ở người khác, còn thang này tả điều bạn làm cho họ. Trong sáu chị em, vị tha đứng khá gần tâm: nó bám vào phần còn lại của nhóm ở mức 0,64, chỉ sau tinh thần hợp tác với 0,65.
Con điểm ở đây tả một mức nền chứ không tả một mùa trong đời. Ai có người thân đang ốm thì cho đi nhiều hơn thường lệ suốt một quãng, ai đang qua một tháng tồi tệ thì cho đi ít hơn. Thang này tả chỗ bạn quay về sau những quãng ấy, và với phần lớn mọi người chỗ đó nằm cao: trung bình 39,6 trên 50, cao thứ ba trong ba mươi khía cạnh và cao nhất trong nhóm của nó.
Thang này giữ nguyên cái tên vị tha trong tài liệu nghiên cứu, còn cùng mảnh đất ấy đôi khi được gọi là thiên hướng vì người khác, hay trong khảo sát ngắn là lòng hào phóng. Mười câu ở đây thuộc bộ IPIP tự do sử dụng do Johnson công bố, không phải câu chữ của một bảng hỏi thương mại.
Ba ý hàng xóm hay bị gộp vào đây, và mỗi lần gộp lại làm một kết quả cao nói sai một chuyện khác nhau.
Cảm thông là thứ bạn cảm thấy khi ai đó đang chật vật, còn vị tha là chuyện đôi tay bạn có nhúc nhích hay không. Đây là cặp gần nhau nhất trong sự dễ chịu, 0,63, vậy mà chúng vẫn rời nhau theo cả hai chiều: có người xót xa cho tất cả mọi người rồi chẳng làm gì, và có người lặng lẽ gánh rất nhiều mà trong lòng chẳng dấy lên điều gì.
Không câu nào trong mười phát biểu hỏi bạn có biết từ chối không, có tự vắt kiệt mình không, hay sự giúp đỡ ấy có ai cần tới không. Điểm cao tả một lực kéo mạnh về phía người khác, còn bạn làm gì với lực kéo đó lại là một câu hỏi riêng. Rất nhiều người điểm cao giữ cuốn lịch của mình chặt chẽ.
Thích ở gần người khác và xắn tay vào giúp là hai bộ đồ nghề khác nhau, nhưng chúng đi cùng nhau nhiều hơn ta tưởng: thang này bám sự nồng ấm ở mức 0,59, gần hơn khoảng cách của nó với sự tin tưởng 0,49 hay chân thành 0,47. Một người kiệm lời vẫn có thể là người đầu tiên đánh xe tới.
Không đầu nào của thang này là người tử tế hơn. Một đầu đáp lại nhanh hơn, đầu kia đáp lại có chủ đích, và cả hai đều làm cho việc được gánh đi.
Khó khăn của người khác hiện lên như một việc có ghi tên bạn, và nó hiện lên sớm, nên bạn thường đã bắt tay vào lúc cả phòng còn đang cân nhắc. Phải có ai đó khởi động, và các nhóm hay tụ lại quanh những người như vậy. Hóa đơn thì tới rất khẽ: lời nhờ vả tìm tới bạn trước tiên, còn luống đất của chính bạn được tưới sau cùng.
Giúp đỡ là một phản xạ với bạn: nhu cầu của người khác được ghi nhận tức thì và đôi tay bạn đáp lời. Chỉ cần nhớ rằng một cái giếng cạn thì chẳng tưới được khu vườn nào.
Bạn giúp khi đã cân rằng giúp là đúng, nên thứ bạn đưa ra thường chắc chắn và hiếm khi bị tiếc về sau. Thời gian và tiền bạc của bạn đi tới nơi bạn gửi chúng tới, chứ không chảy về phía nào ồn nhất. Cái giá nằm ở rìa: một lời nhờ nhỏ đáng lẽ chẳng tốn gì thì rơi vào im lặng, bởi trong bạn không có gì bật dậy.
Bạn giúp đỡ có cân nhắc, không theo phản xạ. Nguồn lực của bạn đi tới nơi bạn đã quyết định, và việc chăm sóc bản thân, theo bạn, không phải là ích kỷ.
Bốn trên mười người rơi vào dải giữa, và đó là chỗ đứng dùng được. Sự giúp đỡ đi ra khi có người hỏi tới và nhiều khi trước cả lúc ấy, còn kích cỡ của lời nhờ thì vẫn kịp được liếc qua trên đường đi.
Thấp, trung bình và cao chia mẫu theo quy ước 30/40/30 mà Johnson dùng cho bảng chuẩn này. Các dải nói con điểm nằm ở đâu giữa những người khác đã làm bài, chứ không nói người mang con điểm ấy đáng giá bao nhiêu. Thang này đếm một thiên hướng, không đếm công trạng.
Mười câu trả lời cộng lại thành một điểm thô nằm giữa 10 và 50, còn đường cong bên dưới dựng từ 135.947 hồ sơ hoàn chỉnh của bản dài. Nó nghiêng hẳn về phía cao, mạnh hơn gần như mọi khía cạnh khác.
| Phân vị | Điểm thô |
|---|---|
| 10 | 32 |
| 25 | 37 |
| 50 | 41 |
| 75 | 45 |
| 90 | 48 |
Trung vị là 39 điểm ở nam và 42 ở nữ, còn một nửa số hồ sơ nằm gọn trong một quãng tám điểm quanh hai con số ấy. Bởi vậy điểm thô 40 là chuyện bình thường chứ chưa phải mạnh: nó rơi vào khoảng phân vị 59 với một người nam và phân vị 40 với một người nữ. Dải cao ở đây mở ra muộn, từ 43 và từ 46.
Một phép so ở đây thuộc loại rộng, phép so còn lại là chuyển động lặng lẽ nhất của cả nhóm nếu không tính khiêm tốn.
Nữ trung bình 40,8 điểm, nam 38,0, chênh nhau 2,8 và đó là khoảng cách rộng thứ hai trong sáu khía cạnh của sự dễ chịu, chỉ sau cảm thông với 2,9. Tuổi tác nhấc thang này ít hơn hẳn: nam đi từ 37,7 ở nhóm dưới 21 tuổi lên 39,1 sau 60 tuổi, nữ từ 40,4 lên 41,6, chừng một điểm cho mỗi bên. Ô trên 60 tuổi gom được khoảng 250 người mỗi giới, con số chung cho cả ba mươi thang, nên đầu bên phải của mọi biểu đồ đều lung lay như nhau.
Cảm thông là họ hàng gần nhất với 0,63, cặp chặt nhất mà sự dễ chịu có được. Kế đó là sự nồng ấm với 0,59, nghĩa là mối liên hệ mạnh thứ hai của thang này lại sống ở một nhóm khác, đứng trên cả hai chị em ruột của nó là sự tin tưởng 0,49 và chân thành 0,47. Xa hơn một chút là vui tươi 0,47 và tinh thần trách nhiệm 0,45.
Ở công việc, điểm cao hiện ra dưới dạng sự che chắn. Bạn nhặt lấy mảnh việc không ai nhận và dắt người mới đang lạc đường đi qua nó, rồi các nhóm lặng lẽ dựng mình quanh chuyện đó. Cái giá là phần việc ấy không nằm trong bản mô tả công việc nào và nó ăn đúng vào số giờ dành cho thứ mà người ta chấm bạn. Điểm thấp cho ra những đường viền sạch: cam kết là đúng những gì bạn đã nhận, chúng được làm xong, và đồng nghiệp học ra rằng đừng xây kế hoạch dựa trên một cuộc giải cứu.
Trong quan hệ thân thiết, cũng phản xạ ấy hóa thành một thứ tiền tệ. Người điểm cao cho trước rồi cứ thế cho tiếp, việc đó dựng lên thiện chí nhưng cũng có thể lặng lẽ làm một tình bạn lệch đi, bởi ai luôn đứng ở vai người giúp thì chẳng mấy khi được ai giúp lại. Người điểm thấp đưa ra ít hơn và nói thật từng lời, nên lời đề nghị của họ khi tới thì có sức nặng. Thứ họ bỏ lỡ là những việc vặt nhỏ, loại việc nói với người kia nhiều hơn hẳn cái giá phải bỏ ra.
Ở đầu cao, câu hỏi trung thực không phải làm sao bớt quan tâm, vì lực kéo ấy không nhận chỉ thị nào. Câu hỏi là sự giúp đỡ rơi xuống đâu: xuống người kêu to nhất, hay xuống chỗ mà bạn sẽ chọn khi đầu óc còn tỉnh và cuốn lịch đang mở trước mặt. Ở đầu thấp, phần được lợi nằm trong việc vặt hai phút, thứ nhìn từ phía bên kia lớn hơn nhiều so với cái giá của nó nhìn từ phía này.
Hãy bắt đầu từ phần không nhúc nhích. Thứ tự giữa mọi người trên thang này gần như không xáo lại qua một thập niên: ai đưa tay ra trước tiên ở tuổi hai mươi thì trung bình vẫn đưa tay ra trước tiên ở tuổi ba mươi lăm. Khi đem các cặp sinh đôi và các gia đình ra so, giới nghiên cứu quy được khoảng một nửa khoảng cách giữa người này với người kia ở các nét Big Five cho phần di truyền, còn gần hết chỗ dôi ra thì thuộc về những gì mỗi người gặp riêng mình chứ không thuộc về mái nhà chung.
Đường cong theo tuổi ở đây phẳng một cách khác thường. Cả nhóm sự dễ chịu đi lên trong tuổi trưởng thành, một phần của thứ mà giới nghiên cứu gọi là nguyên tắc trưởng thành, nhưng vị tha góp vào đợt leo ấy ít nhất nếu không kể khiêm tốn: chừng một điểm từ nhóm trẻ nhất tới nhóm già nhất, trong khi chân thành và tinh thần hợp tác đi được ba tới năm điểm.
Một con số lẻ cũng giấu mất cái cặp đôi. Vị tha cao đứng cạnh quyết đoán thấp hành xử khác hẳn đúng con điểm ấy đứng cạnh quyết đoán cao. Các tổ hợp như vậy mới là tầng mà bản phân tích trả phí làm việc.
Miễn phí, không cần đăng ký, có kết quả ngay
Bản 300 câu đo vị tha bằng 10 phát biểu, bản 120 câu bằng 4. Ở bản dài, năm câu chỉ về phía giúp đỡ và năm câu chỉ ngược lại; ở bản ngắn tỷ lệ là hai trên bốn. Các câu đảo chiều được lật lại trước khi cộng, rồi tổng số được đối chiếu với bảng chuẩn theo giới và nhóm tuổi của bạn. Cắt ngắn ở đây có giá của nó: alpha tụt từ 0,837 xuống 0,737, một trong mười mức mất mát lớn nhất của ba mươi khía cạnh.
Alpha cho thấy các phát biểu của cùng một thang ăn khớp với nhau đến đâu. Trong nghiên cứu, từ 0,70 trở lên thường được coi là vững. Chúng tôi tự tính những con số này từ dữ liệu mở của Johnson, nên có thể đối chiếu với các giá trị đã công bố.
Bản thân mười phát biểu ấy không xuất hiện trên trang này. Người ta trả lời khác đi khi đã đọc trước câu chữ và đoán ra mỗi câu dùng để làm gì, nên các câu chỉ hiện ra sau khi bài đo đã bắt đầu.
300 câu hỏi · khoảng 40 phút
Làm bài đầy đủ120 câu hỏi · khoảng 15 phút
Làm bản rút gọnMiễn phí, không cần đăng ký, có kết quả ngay
Kéo thanh trượt tới chỗ bạn nghĩ mình sẽ rơi vào trên thang này, rồi trả lời các phát biểu và so lại. Thang này đứng cao, nên đoán mình trên mức trung bình vẫn còn chừa rất nhiều người ở phía trên bạn.
0 nghĩa là thấp hơn gần như tất cả những người đã làm bài, 100 nghĩa là cao hơn gần như tất cả.
Đây là phỏng đoán, không phải đo lường. Bài trắc nghiệm so câu trả lời của bạn với chuẩn từ những người thật.
Cao hơn con số mà phần lớn mọi người đoán. Dải giữa chạy từ 36 tới 42 ở nam và từ 39 tới 45 ở nữ, nên điểm thô 40 nằm trong dải giữa ở cả hai phía. Dải cao mở từ 43 và 46, còn một phần mười trên cùng bắt đầu từ 46 và 48. Người ta trả lời rộng rãi ở thang này, và điều đó đẩy mọi ngưỡng lên theo.
Không, dù đây là cặp gần nhau nhất trong nhóm với 0,63. Cảm thông (A6) hỏi nỗi khổ của người khác lay động bạn tới đâu, còn thang này hỏi sau cái lay động ấy có gì xảy ra hay không. Trung bình của hai bên cũng lệch nhau: 39,6 ở đây so với 34,8 ở cảm thông.
Trong mẫu của chúng tôi nữ trung bình 40,8 và nam 38,0, chênh 2,8 trên một khoảng chạy dài 40 điểm. Nữ nhỉnh hơn ở cả sáu khía cạnh của sự dễ chịu, và hai khoảng cách rộng nhất là cảm thông rồi tới thang này. Chênh lệch giữa hai mức trung bình không nói trước được điều gì về một con người cụ thể.
Sự dễ chịu là cả nhóm, còn vị tha là một trong sáu khía cạnh của nhóm ấy, một khía cạnh nằm khá gần tâm: nó bám phần còn lại của nhóm ở mức 0,64, chỉ đứng sau tinh thần hợp tác. Hai bên vẫn có thể tách nhau ra: một người nhanh tay giúp đỡ vẫn rơi vào dải giữa của cả nhóm nếu sự tin tưởng và khiêm tốn của họ nằm thấp.
Kém thoải mái hơn mười phát biểu. Alpha tính ra 0,837 cho bản mười câu và 0,737 cho bản bốn câu, cả hai đều trên dữ liệu mở do Johnson công bố. Khoảng tụt một phần mười ấy nằm trong nhóm mười mức tụt lớn nhất của ba mươi khía cạnh, nên kết quả bản ngắn ở đây nên được đọc rộng tay hơn một chút.
Không. Thang này đếm mức độ tự động của cú quay về phía thứ mà người khác đang cần, chứ không đếm bạn coi trọng điều gì hay bạn làm gì sau khi đã thấy chuyện đó là quan trọng. Người điểm thấp cho đi có chủ đích, và vì thế thứ họ cho thường tới nơi còn nguyên vẹn.
Bản 300 câu khép lại thang này bằng mười phát biểu, bản 120 câu bằng bốn, và cả hai lần bạn đều nhận về đủ ba mươi khía cạnh chứ không riêng cái đang đọc. Không mất tiền, không cần tài khoản, phân vị hiện ra ngay khi bạn trả lời xong câu cuối.
Miễn phí, không cần đăng ký, có kết quả ngay