Dışadönüklük · Alt boyut E6
Neşelilik, iyi bir ruh hâlinin ne kadar kolay geldiğini ve ne kadar açıkta durduğunu ölçüyor. Hayatın hakkında verilmiş bir karar değil: sıradan bir günde neşenin ve şevkin hangi hızla ortaya çıktığı. Yüksek puan alanlar küçük bir sebeple gülüyor, düşük puan alanlar ruh hâlini dar bir bantta tutuyor.
Ücretsiz, üyeliksiz, sonuçlar hemen
Neşelilik, iyi duygunun ne sıklıkla ve ne kadar hafiflikle geldiğini sayıyor. İfadeler gülmeyi, şevki ve cevap verdiğin anda hayatın keyifli görünüp görünmediğini soruyor. Hiçbiri sebebini sormuyor. Neşeli bir cevap, o hafta bunu hak etmiş olsun ya da olmasın aynı puanı getiriyor; çünkü ölçek gerekçeyi değil, hazır olma hâlini okuyor.
Ölçek dışadönüklüğün duygu tarafında duruyor; ne kalabalıkla ne de öne geçmekle işi var. Bu konum boyutun en tuhaf sayı çiftini üretiyor: 38,17 puanlık ortalamasıyla burası dışadönüklüğün en yükseğe kurulmuş ölçeği, buna karşılık Sosyallik 30,62 ve Hareketlilik 30,41 ile altı ölçeğin en altında kalıyor. İyi ruh hâli geniş biçimde paylaşılıyor, kalabalık isteği paylaşılmıyor.
Puan bir günü değil, dönüp durduğun seviyeyi anlatıyor. İşin bittiği hafta kimse yüksek çıkmıyor, tatilin ilk sabahında kimse düşük çıkmıyor. On ifade, haber sindikten sonra geri döndüğün bandı yakalıyor ve o bant yıllarca yerinde kalıyor.
Yazında bu ölçeğin adı çoğunlukla olumlu duygular, yani positive emotions; ruh hâli üzerine çalışmalar aynı zemini olumlu duygulanım özelliği diye anıyor. Maddeler Johnson'ın hazırladığı, herkese açık IPIP baskısından geliyor, ticari bir envanterden değil.
Üç okuma bu sayıyı hiç ölçmediği bir şeye çeviriyor: bir hayat değerlendirmesine, bir hastalığa ve kalabalık isteğine.
Günlük dilde mutluluk, düşünüp tartarak varılan bir hayat değerlendirmesi. Bu ölçek daha dar ve çok daha mekanik: iyi duygunun ne kadar çabuk geldiği. İkisi iki yöne birden ayrışıyor. Zor bir yıl geçiren insanlar burada yüksek çıkabiliyor, rahat bir hayatı olanlar da hiçbir sorun yokken düşük çıkabiliyor.
Düşük puan dar bir bantta duran bir ruh hâli, karamsarlık değil. Karamsarlık kendi ölçeği: umudun ne kadar çabuk kesildiğini soruyor. İkisi eksi 0,491 ile çekişiyor, bu ölçeğin boyut dışındaki en güçlü bağı ve 435 çift içindeki on birinci en karşıt eşleşme; yine de yayılımın üç çeyreği ortak değil. Depresyon ise bir hastalık: ne kadar sürdüğüne ve neye mal olduğuna bakılıyor, o ayrımı yalnızca hekim yapıyor.
Ruh hâli ile insan isteği ayrı iki soru. Sosyallik yanında ne kadar başkası istediğini sayıyor, bu ölçek ise sıradan bir günün içeriden ne kadar aydınlık geçtiğini. 0,542 ile birlikte hareket ediyorlar, buna rağmen aynı boyutun en yükseğe ve en aşağıya kurulmuş ölçekleri olarak kalıyorlar: 38,17 karşısında 30,62. Bu açıklıkta, en güzel akşamı kimsenin olmadığı akşam olan neşeli insan oturuyor.
Ölçek, küçük işaretlerle kalkan bir ruh hâlinden neredeyse hiç kıpırdamayan bir ruh hâline uzanıyor. Uçlardan biri daha iyi karakter değil, ikisi de yanlış okunuyor.
Küçük şeyler seni gülmeye başlatıyor ve gülüş odaya yayılıyor. Şevk kanıttan önce geliyor, o yüzden bir işe ilk yazılan sen oluyorsun. Hesap iki yerden kesiliyor: ruh hâlin herkese açık duruyor ve insanlar onu kendileri hakkında bir karar diye okuyor; kötü haberi ise yerine oturması için genellikle iki kez söylemek gerekiyor.
Kahkaha yüzeyine yakın durur ve coşkun başkalarına taşar. Bir odanın duygusal sıcaklığını sadece orada olarak yükseltirsin.
Ruh hâlin dar bir bantta duruyor, bu düşük bir ruh hâliyle aynı şey değil. İyi şeyler sessizce kaydediliyor, o yüzden dile getirdiğin şevke inanılıyor: kendiliğinden gelmiyor. Aynı dengelilik, odanın altı üstüne geldiği anlarda işe yarıyor. Bedeli, düz bir yüzeyden okunan şeyler: çoğunlukla can sıkıntısı ya da onaylamama, oysa ikisi de orada değil.
Neşen sessiz ve dengelidir. Odadaki en yüksek kahkaha sen değilsin ve durgunluğun kasvet değil, sakin bir özgüven olarak okunur.
Örneklemin ortadaki onda dördü, iyi duygunun geldiği ama odadaki en yüksek ses olmadığı bantta duruyor. Ruh hâli kalkıyor, gün de kaldığı yerden yürüyor.
Düşük, orta ve yüksek ayrımı Johnson'ın kullandığı yüzde 30, 40 ve 30 bölünmesini izliyor. Ölçek iyi duygunun ne kadar kolay geldiğini sayıyor, hayatın ne kadar iyi gittiğini değil. Düşük puan hiçbir şeyi teşhis etmiyor.
Ham puan on cevabı topluyor, yani 10 ile 50 arasında kalıyor. Aşağıdaki eğri uzun sürümü tamamlamış 135.947 profilden çıkıyor ve yükseğe kurulmuş duruyor: dışadönüklüğün başka hiçbir alt boyutu bu kadar yüksek ortalama vermiyor.
| Yüzdelik | Ham puan |
|---|---|
| 10 | 29 |
| 25 | 35 |
| 50 | 40 |
| 75 | 44 |
| 90 | 47 |
Erkeklerin yarısı 32 ile 42, kadınların yarısı 35 ile 43 puan arasında duruyor. Ölçek yükseğe kurulduğu için 50 üzerinden ham 40, erkekte yalnızca 62. yüzdelik, kadında 51. yüzdelik oluyor. Yüzdelik seni kendi cinsiyetinden ve yaşından, bu testi internette çözmüş insanların arasına yerleştiriyor.
Buradaki iki fark da herhangi bir grubun içindeki yayılımın yanında küçük duruyor ve ikisi de aynı yöne bakıyor.
Kadınlar ortalama 38,95 puan alıyor, erkekler 37,09; kırk puanlık aralıkta 1,86 puanlık bir açık. Küçük olmasına rağmen dışadönüklük içindeki en geniş cinsiyet farkı bu, Sıcakkanlılık 1,61 ile arkada kalıyor; test genelinde ise en büyüklerden değil. Yaş ölçeği iki cinsiyette de aşağı çekiyor: erkekler 37,6 puandan 35,8 puana, kadınlar 39,7 puandan 37,9 puana iniyor. 60 yaş üstünde cinsiyet başına 260 kişiden azı cevap vermiş, çizginin o ucu ince.
Tek bir dışadönüklük puanı altı ayrı özelliği örtüyor ve bu ölçek ötekilerin üstünde duruyor. Aile içinde en çok Sıcakkanlılık ile yürüyor, 0,64; bu, 435 çiftin sekizinci en sıkısı. Sonra Sosyallik 0,542 ve Heyecan Arayışı 0,403 geliyor, Hareketlilik'e ise 0,156 ile zar zor dokunuyor. Aile dışındaki en güçlü bağı eksi işaretli ve Karamsarlık'a iniyor: eksi 0,491.
Yüksek puan, ekibin sabah ilk okuduğu şey oluyor. Şevk yayılıyor, projenin zorlu kısmı olduğundan kısa görünüyor. Bedeli ayar tutmakta: hafif bir anlatım, gerçek bir sorunu isteğe bağlıymış gibi duyuruyor. Dengeli bir puan ise nötr okunuyor; kötü haberin ve sıkı pazarlığın ihtiyacı tam bu, karşılığında oda senin memnun olup olmadığını tahmin etmeye çalışıyor.
Yakın ilişkiler bu farkı üstüne alıyor. Yüksek puan alanlar sıradan bir akşamı bir şeye dönüştürüyor, şaka da sürtünmeyi sertleşmeden dağıtıyor. Karşı taraf, ciddi bir cevap beklediği yerde hafif cevabın gelip durduğunu fark edebiliyor. Düşük puan alanlar dinlendirici bir arkadaşlık kuruyor ve hiçbir şey yokken gelen ne oldu sorusunu karşılıyor.
Üst uçta kazandıran iş nadiren daha az duymak oluyor. İşe yarayan şey, kendi yükselişin ile yükseltmeye çalıştığın oda arasındaki açıklığa bakmak. Alt uçta da mesele neşe imal etmek değil, durduğun seviye ile başkalarının görebildiği seviye arasındaki mesafeyi kısaltmak.
Kişilik özelliklerinde insanların birbirinden ne kadar ayrıldığı sorusuna ikiz ve evlat edinme araştırmaları iki adres gösteriyor: farkın yaklaşık yarısı doğuştan gelen yapıya, kalanın büyük bölümü de aynı evde büyüyen iki çocuğun bile ortak yaşamadığı ayrıntılara düşüyor. On yıllık aralıklarla bakıldığında insanların birbirine göre sırası neredeyse hiç karışmıyor; değişen ne varsa yıllar içinde sessizce sürüklenerek değişiyor.
Bu alt boyut en genç grupla en yaşlı grup arasında iki puana yakın kaybediyor, dışadönüklüğün tamamı ise daha fazlasını: 21 yaş altında yaklaşık 205 puandan 60 yaş üstünde 191 puana iniyor. Altı ölçek birlikte düşmüyor. Heyecan Arayışı on puan kadar geri gidiyor, Sıcakkanlılık tam tersine bir puan kadar yükseliyor, bu ölçek de ikisinin arasında sessizce duruyor. Tablolarımız farklı yaşlardaki farklı insanları yan yana koyuyor; buradaki eğim bir grup eğilimi, kişisel bir öngörü değil.
Tek bir sayı, yanında hangi sayının durduğunu söylemiyor. Neşeli ve kaygılı bir profil, neşeli ve sakin bir profille aynı hayatı kurmuyor. Bileşimleri okuyan yer ücretli çözümleme.
Ücretsiz, üyeliksiz, sonuçlar hemen
300 maddelik sürüm bu alt boyutu 10 ifadeyle, 120 maddelik sürüm 4 ifadeyle ölçüyor. On ifadenin yalnızca ikisi ters yönde yazılmış, Heyecan Arayışı ile birlikte otuz alt boyutun en azı; kısa sürümde ters madde hiç yok. Cevaplar 1 ile 5 arasında değer taşıyor, ters maddeler çevriliyor ve 10 ile 50 arasındaki toplam, senin cinsiyetin ve yaş grubun için hazırlanmış norm tablosuna göre yüzdeliğe dönüyor.
Alfa, aynı ölçeğin ifadelerinin birbiriyle ne kadar uyuştuğunu gösterir. Araştırmada 0,70 ve üzeri sağlam sayılır. Bu sayıları Johnson’ın açık verisinden kendimiz hesapladık, yayımlanmış değerlerle karşılaştırılabilir.
İfadeler bu sayfada yazılı değil: bir ölçeğin neyi aradığını gören insan ona başka türlü cevap veriyor. Ters madde bu kadar azken, her şeye katılma eğilimi bu puanı başka ölçeklerdekinden fazla yukarı çekiyor.
300 soru · yaklaşık 40 dakika
Tam testi çöz120 soru · yaklaşık 15 dakika
Kısa sürümü çözÜcretsiz, üyeliksiz, sonuçlar hemen
İşaretçiyi, sıradan ruh hâlinin başkalarının arasında nerede durduğunu düşündüğün yere getir, sonra teste gir ve karşılaştır.
0, testi çözen neredeyse herkesten düşük demektir; 100, neredeyse herkesten yüksek demektir.
Bu bir tahmin, ölçüm değil. Test, yanıtlarını gerçek insanlardan alınan normlarla karşılaştırır.
Hayır. Bu ölçek dengeli bir yapıyı anlatıyor ve klinik bir eşiği yok; alt ucunda duran pek çok insan gayet iyi. Neşelilik ile Karamsarlık eksi 0,491 ile ters yönlere çekiyor, soru da buradan doğuyor. Depresyon ise ne kadar sürdüğüne ve neye mal olduğuna bakılarak konuşulan bir hastalık ve o değerlendirmeyi yalnızca hekim yapıyor.
Hayır ve bu alt boyutun asıl tuzağı burada. Bütün ölçek yükseğe kurulduğu için ham 40 puan erkekte 62. yüzdelik, kadında 51. yüzdelik oluyor. Yüksek bant erkekte 41, kadında 43 puan civarında açılıyor. Ham 45 ise 87. ve 81. yüzdeliğe denk geliyor.
Kadın ortalaması 38,95 puan, erkek ortalaması 37,09; kırk puanlık bir aralıkta 1,86 puanlık fark. Küçük bir açık, buna rağmen dışadönüklüğün altı ölçeği içindeki en genişi. Grup ortalamaları iki ayrı insan hakkında hiçbir şey söylemiyor, çünkü her iki cinsiyetin kendi içindeki yayılım bu farkın birkaç katı.
Gerekmiyor. İkisi 0,542 ile birlikte hareket ediyor, yani ilişkili; ama ortalamaları arasında 7,5 puan var: burada 38,17, Sosyallik'te 30,62. Sessiz ama neşeli insanı bu kadar sıradan bir durum yapan şey de bu.
Veriler buna düpedüz hayır diyor. Neşelilik ile Ölçüsüzlük arasındaki bağ 0,038, Düzenlilik ile eksi 0,065, Entelektüel Merak ile 0,09; yani aydınlık bir ruh hâli ne özdenetim ne düzen ne de fikirlere düşkünlük hakkında bir şey söylüyor. Üçü de testin en düz bağlantıları arasında.
Burada alışıldığından daha iyi. Johnson'ın yayımladığı açık veride alfayı 10 ifadelik sürüm için 0,844, 4 ifadelik sürüm için 0,804 ölçtük. Kısa testte otuz alt boyuttan yalnızca yedisi bundan daha sıkı duruyor ve 0,04 kayıp, otuz ölçek içindeki en küçük yedi kayıptan biri.
Her iki sürüm de bu alt boyuta kendi yüzdeliğini veriyor: uzun testte on ifade, kısa testte dört. Kayıt yok, ödeme yok, sonuç için beklemek de yok.
Ücretsiz, üyeliksiz, sonuçlar hemen