Uyumluluk · Alt boyut A4
Uzlaşmacılık, senin çıkarınla başkasınınki ters yöne baktığında ne olacağını belirleyen yandır. Yüksek puan alanlar erken yer açar ve tartışmayı hiç başlatmamayı yeğler. Düşük puan alanlar kendi çizgisinde durur, itirazı saklamaz ve meseleyi küçükken masaya koyar. Ölçek bu refleksi sayar, kimin haklı olduğunu değil.
Ücretsiz, üyeliksiz, sonuçlar hemen
Uzlaşmacılık, iki çıkarın aynı anda sığmadığı anda ne yaptığını kaydeder. On ifade tartışmanın çevresinde dolaşır: sesini yükseltmek, karşındakini kırmak, bir kırgınlığın hesabını tutmak. Onun yedisi özelliğin tersine yazıldığı için yüksek puan büyük ölçüde olmamış sürtüşmeden kurulur. Bıraktığın yerin doğru yer olup olmadığı hiç sorulmaz; ölçek yalnızca çarpışmanın senin elinde hangi biçimi aldığını okur.
Ölçek, insanlara nasıl davrandığını toplayan uyumluluk boyutunun içinde durur ve o boyutu kardeşlerinin hiçbiri bu kadar iyi temsil etmiyor: geri kalan beş alt boyutla birlikte ilişkisi 0,65, yardımseverlikte 0,64, alçakgönüllülükte yalnızca 0,26. Boyut puanını tek bir ölçekten kestirmek gerekseydi, en isabetli tahmin buradan çıkardı. Kendi ailesindeki en yakın akrabası dürüstlük, 0,58.
Puan bir günü değil, döndüğün ayarı anlatır. Yanlış kesilmiş bir cezaya herkes itiraz eder, hastane danışmasında herkes geri adım atar; bu ölçek kimsenin kolunu bükmediği sıradan durumu yakalar. Ayar da yıllar içinde yavaşça yukarı kayıyor: normlarımızda en yaşlı gruplar en genç gruplardan üç ila beş puan yukarıda duruyor.
Araştırma envanterlerinde aynı alan çoğu zaman uyma ya da uzlaşma eğilimi diye anılır, uzak ucu da çatışmacı üslup olarak tarif edilir. Buradaki on ifade Johnson’ın yayımladığı serbest kullanımlı havuzdan geliyor, ticari bir envanterin metninden değil.
Üçü de ölçeğe yetecek kadar yakın duruyor ve üçü de bir sayının anlamını başka yöne çekiyor.
Bu alt boyutun kendi boyutu dışındaki en sıkı bağı olumsuz: öfkeyle eksi 0,52 ve uyumlulukla nevrotiklik arasındaki otuz altı çiftin hiçbiri bu kadar açılmıyor. Yine de iki ayrı soru. Öfke sıcaklığın ne kadar çabuk yükseldiğini sorar; bu ölçek, çarpışma zaten ortadayken onunla ne yaptığını. Yer açan kişi içeride sonuna kadar kızgın kalabilir.
Boyutun içindeki en yakın kardeş, 0,58, ve ikisi sürekli tek bir iyi insan torbasına konuyor. Dürüstlük açık oyunla ilgilidir: dalkavukluk yok, dolambaçlı yol yok. Uzlaşmacılık ise savaşmamakla ilgilidir. Her şeyi olduğu gibi söyleyen ve bu yüzden her hafta biriyle tartışan kişi birincide yüksek, ikincide düşük çıkar.
Bu omurgasızlık değil ve veriler böyle bir takası desteklemiyor. Ölçeğin girişkenlikle örtüşmesi yalnızca eksi 0,30; aynı yerde alçakgönüllülük girişkenlikle eksi 0,57’de duruyor, yani kendini geri çekmenin asıl adresi orası. Planını söylemek ile o plan için dövüşmek ayrı işler ve çoğu zaman aynı insanlar tarafından yapılır. Yer açmak, isteğin olmadığı anlamına gelmiyor.
Uçlardan biri insanı daha iyi bir komşu yapmıyor. Biri önce ilişkiyi korur, öteki önce pozisyonu korur ve çalışan bir ekipte ikisi de gerekiyor.
Herkesin katlanabileceği biçimi bulursun ve erken bulursun; çoğu zaman karşındaki, ortada çözülecek bir şey olduğunu daha fark etmemiştir. Odalar bunun etrafında gevşer. Fatura sonra ve sessizce geliyor: hiç direnç görmeyen insanlar bir süre sonra senin katıldığını mı yoksa yalnızca sustuğunu mu kontrol etmeyi bırakıyor.
Çatışmayı tutuşmadan önce yatıştırır ve tartışmanın altındaki ortak çıkarı bulursun. Bir şeye dikkat et: sana susmaya mal olan uzlaşma huzur değildir.
Nasıl olsa söylenecek olanı söylersin ve daha küçükken söylersin. Kimse senin nerede durduğunu tahmin etmek zorunda kalmaz; aylarca su altında gidecek bir mesele on tuhaf dakikada harcanır. Bedel çevrenin yıpranmasında görünüyor, çünkü tırmanılan her tepe tırmanmaya değmiyordu.
Çatışma seni korkutmaz. Katılmadığında açıkça karşı çıkarsın ve insanlar 'evet'inin evet olduğunu öğrenir, çünkü 'hayır'ın gerçektir.
Orta bantta on profilden dördü duruyor ve orası pratik yer. Sürtüşme bahsin karşıladığı yerde harcanıyor, karşılamadığı yerde harcanmıyor: takvimde geri adım, işin özünde yerinde durmak.
Düşük, orta ve yüksek bantlar örneklemi Johnson’ın bu normlarda kullandığı 30/40/30 bölüşümüne göre ayırır. Hiçbir uç karakter hakkında hüküm değil: ölçek bir çıkar çarpışmasının nasıl karşılandığını kaydeder, karşılayanın haklı olup olmadığını değil.
Ham puan on cevabın toplamı, yani 10 ile 50 arası. Aşağıdaki eğri 300 maddelik sürümü tamamlamış 135.947 profilden çıkıyor ve iki cinsiyet burada, kendi boyutunun altı ölçeğinden dördünde olduğundan daha yakın duruyor.
| Yüzdelik | Ham puan |
|---|---|
| 10 | 25 |
| 25 | 30 |
| 50 | 35 |
| 75 | 40 |
| 90 | 43 |
Bütün profillerin yarısı 30 ile 39 puan arasına düşüyor. 34 ham puan erkeklerde 52. yüzdeliğe, kadınlarda 41. yüzdeliğe denk geliyor; yüksek bant erkeklerde 38’den, kadınlarda 40’tan açılıyor. Yüzdelik seni bu testi çözen, kendi cinsiyetinden ve yaş grubundan insanlarla karşılaştırıyor.
Buradaki iki karşılaştırmadan biri neredeyse hiçbir şeyi kımıldatmıyor. Öteki, testteki en dik yaş hareketlerinden biri.
Kadınların ortalaması 35,0 puan, erkeklerinki 33,3; aradaki 1,7 puanlık açık 40 puanlık genişlikte kalıyor ve uyumluluğun altı ölçeği içinde güvenden sonraki en dar açık. Yaş çok daha fazlasını yapıyor: erkekler 21 yaş altındaki 32,2’den 60 yaş üstünde 35,8’e, kadınlar 33,9’dan 38,6’ya çıkıyor. Kadınlardaki 4,7 puanlık artış bu boyutun en dik tırmanışı. En yaşlı hücre iki cinsiyette de 250 kişi dolayında.
Uyumluluk tek bir alışkanlık değil altı alışkanlık ve bu altısını en iyi özetleyen ölçek burası: geri kalan beşiyle birlikte 0,65. Aralarında en yakını dürüstlük, 0,58; sonra yardımseverlik 0,47, şefkat 0,44, güven 0,42 ve alçakgönüllülük 0,32. Boyutun dışında en güçlü çekim görev bilincinden geliyor, 0,44.
İşte bu ölçek, tartışılan karar ile baş sallanarak geçen karar arasındaki farktır. Yüksek puan alanlar toplantıyı sakin tutar ve dile getirmesi taşımaktan pahalı olan küçük haksızlıkları yutar; bu onları kolay çalışılan insanlar yapar, ta ki bir şeyin söylenmesi gereken haftaya kadar. Düşük puan alanlar sayesinde kötü plan üretimde değil odada ölür, ama aynı oda her itirazın ağırlığını ayrı ayrı tartmak zorunda kalır.
Yakın ilişkiler bu ölçeğe boyuttaki her şeyden çok bağlı. Yüksek puanda sıcaklık düşük tutulur ve risk gözden uzakta birikir: kimsenin bir daha bakmadığı düzenlemeler, hiç yüksek sesle söylenmemiş tercihler, o tatillerin aslında istenmediğini üç yıl sonra öğrenen bir eş. Düşük puanda hava yol boyunca temizlenir; karşı taraf nerede durduğunu bilir, ama bunun karşılığında sık sık küçük bir çarpışmanın parası ödenir.
Yüksek uçtaki hikaye genellikle savaşmayı öğrenmekle ilgili değil; kabulün, arkasındaki düşünceden önce ağızdan çıktığı o yarım saniyeyle ilgili. Biriken faturanın tamamı orada yazılıyor ve fatura yıllar sonra tek kalemde geliyor. Düşük uçta fark içerikte değil, zamanlamada ve seste görünüyor: aynı itiraz bir saat sonra ve yarı uzunlukta söylendiğinde neredeyse hiçbir şeye mal olmuyor.
Yer açmayı sonradan öğrenilmiş bir görgü saymak kolay geliyor, oysa davranış genetiği bu ölçeği de ötekilerle aynı yere koyuyor: insanlar arasındaki farkın kabaca yarısı doğuştan gelen paya, kalanın büyük bölümü de kardeşlerin aynı evde bile ortaklaşmadığı yaşantılara düşüyor. Terbiyenin payı var ama tek sahibi o değil. En inatçı kısım da seviye değil sıra: on yıl sonra yeniden ölçüldüğünde insanlar büyük ölçüde birbirlerine göre aynı yerde duruyor.
Buna karşılık bu ölçek boyutun hareketli tarafında. Uyumluluk yetişkinlik boyunca yükseliyor, araştırmacılar bu oturmaya olgunlaşma ilkesi diyor, ve o tırmanışın neredeyse tamamını iki ölçek taşıyor: uzlaşmacılık ile dürüstlük. En genç gruptan en yaşlısına üç ila beş puan, yardımseverlikteki bir puana karşı. Normlarımız tek bir insanı yıllar boyunca izlemiyor, farklı yaşlardaki farklı insanları aynı anda yan yana koyuyor; buradaki yükseliş bir gidişat, kimsenin takvimi değil.
Tek bir sayı, senin bileşiminin ne yaptığını söylemiyor. Yüksek uzlaşmacılığın yanında yüksek girişkenlik varsa ortaya müzakereci çıkıyor; aynı puanın yanında girişkenlik düşükse, itirazı karardan üç gün sonra mesajla gelen kişi. Ücretli çözümleme tam da bu eşleşmelerle çalışıyor.
Ücretsiz, üyeliksiz, sonuçlar hemen
300 maddelik sürümde uzlaşmacılığı 10 ifade ölçüyor, 120 maddelikte 4. On ifadenin yedisi özelliğin tersine yazılmış; bundan fazlasını yalnızca dürüstlük taşıyor, aynı sayıyla iki ölçek daha var. Kısa sürümde dört ifadenin dördü de ters ve testte böyle kurulmuş toplam dört ölçek bulunuyor; yani cümlelere sırayla katılan biri burada yukarı değil aşağı gidiyor. Ters maddeler toplama girmeden çevriliyor, çıkan toplam da cinsiyetin ve yaş grubun için hazırlanmış norm tablosuyla okunuyor.
Alfa, aynı ölçeğin ifadelerinin birbiriyle ne kadar uyuştuğunu gösterir. Araştırmada 0,70 ve üzeri sağlam sayılır. Bu sayıları Johnson’ın açık verisinden kendimiz hesapladık, yayımlanmış değerlerle karşılaştırılabilir.
İfadelerin metni bu sayfada bilerek verilmiyor. Bir ölçeğin neyi aradığını önceden çözmüş kişi aynı cümleye başka türlü cevap veriyor; bu yüzden maddeler ekrana ancak test başladığında geliyor.
300 soru · yaklaşık 40 dakika
Tam testi çöz120 soru · yaklaşık 15 dakika
Kısa sürümü çözÜcretsiz, üyeliksiz, sonuçlar hemen
İşaretçiyi, çıkarlar çarpıştığında başkalarına göre nerede durduğunu düşünüyorsan oraya koy; sonra ifadeleri cevaplayıp tahminin ne kadar ıskaladığını gör. Bu ölçek otuz alt boyutun ortasına yakın oturuyor, yani iki yönde de sürprize yer var.
0, testi çözen neredeyse herkesten düşük demektir; 100, neredeyse herkesten yüksek demektir.
Bu bir tahmin, ölçüm değil. Test, yanıtlarını gerçek insanlardan alınan normlarla karşılaştırır.
Tek başına hayır. Ölçek, katılmadığını ne kadar kolay görünür kıldığını sayıyor ve görünür itiraz, pahalı olduğu kadar sık da işe yarıyor. Düşük puan alanlar sorunları daha erken duyar ve gerçeğin kibar sürümüyle daha az karşılaşır. Özelliği asıl pahalı yapan şey, düşük puanın yanına öfkenin de gelmesi.
Böyle bir puan yok. Yüksek puan sessizlik satın alıyor ve bedelini söylenmemiş şeylerle ödüyor; düşük puan netlik satın alıyor ve bedelini sürtüşmeyle ödüyor. On kişiden dördünün durduğu orta bant da bir uzlaşmadan çok bir anahtar: ucuz olan yerde yer açmak, olmadığı yerde durmak.
Çünkü savaşmamayı sormanın en ucuz yolu savaşmayı sormak. Uzun sürümde on ifadenin yedisi uzlaşmanın tersine bakıyor, kısa sürümde dördü de; testte böyle kurulmuş yalnızca dört ölçek var. Sonuç şu: her cümleye katılmak burada puanı yukarı değil aşağı çekiyor, o yüzden dikkatsiz doldurulan bir test bu ölçekte fazladan yanıltıyor.
Uyumluluk boyut, uzlaşmacılık onun altı ölçeğinden biri ve bütününe en çok benzeyeni: geri kalan beşiyle birlikte 0,65. Yine de ayrılabiliyorlar; kolayca yer açan ama kimseye güvenmeyen biri boyutta orta bantta kalıyor. Bu sayfada bir boyut değil, tek bir alışkanlık okunuyor.
Biraz. Kadınların ortalaması 35,0, erkeklerinki 33,3; 40 puanlık genişlikte 1,7 puanlık bir fark ve uyumluluğun altı ölçeği içinde güvenden sonraki en dar açık. Bu tür sayılar grup ortalamalarını anlatıyor, tek bir insanın nerede duracağı hakkında hiçbir şey söylemiyor.
Johnson’ın açık verisinde alfayı on ifadelik sürümde 0,77, dört ifadelik sürümde 0,71 ölçtük. İkisi de kullanılabilir ama ikisi de bu test için alçak: otuz ölçek içinde bundan daha gevşek tutunan yalnızca hareketlilik var, 0,73. Bir yüzdelik okumaya yine de yetiyorlar.
Uzun test bu ölçeğe 10 ifade ayırıyor ve kalan yirmi dokuz ölçeğe de aynısını yapıyor. Kısa test her birine 4 ifade veriyor, süresi de üçte biri kadar. İkisi de ücretsiz, ikisi de hesap istemiyor; yüzdelikler son sorunun hemen ardından ekranda oluyor.
Ücretsiz, üyeliksiz, sonuçlar hemen