Sự cởi mở · Khía cạnh O2
Hứng thú nghệ thuật đo chuyện cái đẹp chạm tới bạn mạnh tới đâu. Một bản nhạc, một bức tranh, một triền đồi, một câu văn đặt đúng chỗ: những thứ ấy có vọng vào bạn không, và bạn có tự đi tìm chúng không. Ở đầu cao, bốn nhịp nhạc đủ xoay lại cả buổi chiều. Ở đầu thấp, người ta đi ngang qua và không thấy mình bỏ sót gì.
Miễn phí, không cần đăng ký, có kết quả ngay
Hứng thú nghệ thuật đo mức cái đẹp có sức nặng bao nhiêu trong một ngày của bạn. Mười phát biểu hỏi về âm nhạc, tranh, thơ và cảnh vật: chúng có giữ được bạn lại hay không, bạn có tự tìm tới chúng hay không, một căn phòng đẹp và một căn phòng nhạt nhẽo có làm nên hai ngày khác nhau hay không. Cái tên nói tới nghệ thuật, còn vùng đất thì rộng hơn thế: một buổi sớm ngoài đồng, một mái nhà cũ, một câu hát tình cờ nghe được đều tính. Thang đo không kiểm tra bạn biết bao nhiêu, cũng không phán xét bạn có gu hay không.
Khía cạnh này nằm trong sự cởi mở và quay mặt ra ngoài. Trí tưởng tượng diễn ra sau đôi mắt nhắm, tò mò trí tuệ thì mải mê với lý lẽ, còn thang này nhận lấy thứ đi vào qua tai và qua mắt. Nó cũng là thang gần nhất với chuyện đứng thay cho cả nhóm: trong sáu chị em, chính nó chia với năm thang còn lại nhiều nhất, 0,54 theo dữ liệu của chúng tôi, và bám vào điểm nhóm 0,71.
Và trong cả bài không thang nào đứng cao hơn thang này. Trên 135.947 hồ sơ, trung bình ở đây là 40,2 trên 50, hạng nhất trong ba mươi khía cạnh, còn riêng nữ là 41,9, mức trung bình nhóm cao nhất mà cả bài trắc nghiệm có. Hệ quả hơi trái tai: 40 điểm thô đặt một người nam vừa nhích qua mức giữa, và đặt một người nữ vào một phần ba dưới.
Trong tài liệu về sáu phần của sự cởi mở, thang này thường được ghi bằng tên tiếng Anh Aesthetics, còn các bài viết cũ hơn gọi vùng đất ấy là độ nhạy với cái đẹp. Bộ câu dùng ở đây thuộc kho IPIP mở mà Johnson lập tài liệu, không lấy từ bảng hỏi thương mại nào.
Ba thứ nằm sát ngay cạnh thang này, và thứ nào cũng làm con điểm bị đọc lệch đi một kiểu. Chỗ hay lẫn nhất thì nằm ngay trong cái tên.
Thang đo không hỏi bạn làm được gì, dù cái tên có chữ nghệ thuật: nó hỏi thứ gì vọng tới bạn. Một người hát không đúng nốt nào vẫn có thể ngồi ở đỉnh thang, còn một họa sĩ đang sống bằng nghề lại hay rơi vào dải giữa, vì cái nghề đã thành công việc kiếm cơm. Tay nghề, trường lớp và gu là ba chuyện tách nhau, và không phát biểu nào đi vào phần tay nghề.
Hai chữ này bị dùng lẫn nhau, còn dữ liệu thì không cho chúng nhập một: phần chung chỉ 0,35, thấp hơn cả mối liên hệ giữa thang này với cảm thông bên nhóm sự dễ chịu, 0,38. Trí tưởng tượng dựng lên thứ chưa từng có; thang này đáp lại thứ đã đứng sẵn ngoài kia, do một người làm ra hoặc do một vùng đất tự bày.
Người ta hay bán kèm: nhạy với cái đẹp thì phải đi liền với dây thần kinh mỏng. Số của chúng tôi không đỡ lời ấy. Trong hai mươi bốn khía cạnh nằm ngoài bất ổn cảm xúc, chính thang này giữ mối liên hệ phẳng nhất với cả nhóm đó: không thang nào trong sáu thang vượt 0,11, còn với lo âu thì đúng bằng không.
Không đầu nào là tâm hồn tinh tế hơn. Một đầu đặt sự chú ý vào chuyện đồ vật trông ra sao và nghe ra sao, đầu kia đặt đúng sự chú ý ấy vào chỗ khác.
Bốn nhịp nhạc có thể xếp lại cả buổi chiều của bạn. Bạn thấy ánh sáng trong phòng và thấy đường viền của một quả đồi, còn một chỗ ngồi nhạt nhẽo thì làm bạn mòn dần dù mọi thứ trong đó vẫn chạy tốt. Phòng tranh và một khoảng nhìn rộng là nhiên liệu, không phải nghĩa vụ. Hóa đơn tính bằng thời gian, bằng tiền, và bằng việc để tâm tới đúng cái mà người quanh bạn xếp gọn vào ô dễ thương.
Cái đẹp trong âm nhạc, nghệ thuật hay thiên nhiên chạm vào bạn theo cách rất thể chất. Một môi trường xấu xí thực sự làm bạn cạn kiệt, còn một nơi truyền cảm hứng nâng lên mọi việc bạn làm trong đó.
Bạn cân một món đồ theo việc nó làm được gì. Cái ghế đỡ nổi người thắng cái ghế lên ảnh đẹp, còn một bài thơ trông như đường vòng dài dẫn tới một ý ngắn. Những giờ người khác đánh mất giữa hai sắc độ của cùng một màu thì vẫn nằm trong túi bạn. Cái giá là một kênh bị tắt tiếng: chỗ ở vẫn lái tâm trạng bạn, mà bạn không nhận được tín hiệu nào từ nó.
Bạn đánh giá mọi thứ trước hết bằng tính hữu dụng. Một công cụ chạy tốt thắng một công cụ đẹp, và sự thành thật đó về thứ tự ưu tiên khiến lựa chọn của bạn đơn giản.
Chừng bốn hồ sơ trên mười rơi vào dải giữa, và dải ấy không đứng cùng chỗ ở hai giới: nam 35 tới 42 điểm, nữ 40 tới 45. Cái đẹp vẫn vọng tới vào những phút thuận, rồi không đặt ra lịch cho cả tuần.
Thấp, trung bình và cao chia mẫu theo quy ước 30/40/30 mà Johnson dùng cho bảng chuẩn này. Đó là các dải trong một mẫu, không phải các loại người, và không con điểm nào phán xét gu của bạn.
Mười câu trả lời, mỗi câu từ 1 tới 5 điểm, cho ra điểm thô từ 10 tới 50. Đường cong dưới đây dựng từ 135.947 hồ sơ hoàn chỉnh, và nó dồn hẳn về bên phải: gần như cả mẫu đứng sát đỉnh thang, nên khoảng trống để một con điểm tỏ ra nổi trội bị bóp lại rất hẹp.
| Phân vị | Điểm thô |
|---|---|
| 10 | 31 |
| 25 | 37 |
| 50 | 42 |
| 75 | 46 |
| 90 | 49 |
Trung vị là 39 ở nam và 43 ở nữ, mà 43 chính là trung vị cao nhất mà bất cứ nhóm nào đạt tới trong ba mươi thang. Một nửa số nam nằm giữa 34 và 44 điểm, một nửa số nữ giữa 39 và 47, nên 40 điểm là con số bình thường chứ không phải con số mạnh. Phân vị so bạn với người cùng giới, cùng nhóm tuổi đã làm bài này, không so với tất cả mọi người.
Đây là chỗ hai giới tách nhau xa nhất bên ngoài góc lo âu của bài, và cũng là chỗ duy nhất trong sự cởi mở mà năm tháng cộng thêm chứ không trừ đi.
Nữ trung bình 41,9 điểm, nam 38,0, chênh 3,9 trên một dải rộng 40 điểm, và chỉ lo âu mới chia hai giới xa hơn thế, 4,26. Tuổi đẩy cả hai đường lên: nam từ 37,2 ở nhóm dưới 21 tuổi tới 39,3 sau 60 tuổi, nữ từ 41,5 lên 42,8. Chỉ thang này trong sự cởi mở cộng thêm ở cả hai giới trong cả bốn ô tuổi, và cả bài chỉ có tám thang làm được vậy. Mức cộng nhỏ, chừng hai điểm ở nam và hơn một điểm ở nữ, còn ô tuổi già nhất chỉ gom được khoảng 250 người mỗi giới, nên đuôi bên phải đọc như một gợi ý.
Sự cởi mở là nhóm rời rạc nhất trong năm: hai khía cạnh của nó trung bình chỉ có 0,29 phần chung, so với 0,48 ở sự tận tâm và 0,52 ở bất ổn cảm xúc. Bên trong nhà, thang này gần cảm nhận cảm xúc nhất, 0,42, rồi tới tò mò trí tuệ 0,38, ham khám phá 0,37 và trí tưởng tượng 0,35; bên ngoài, cảm thông 0,38 và vị tha 0,37 còn đứng gần hơn cả người chị em ruột kia.
Điểm cao lộ ra ở mọi chỗ mà thành phẩm được người ta nhìn hoặc nghe. Bạn bắt được cái slide chưa ai soát lại, câu chữ nghe cấn tai, bản phát hành chạy đúng mà vẫn có mùi rẻ tiền, rồi đồng nghiệp dần quen giao cho bạn mười phần trăm cuối. Cũng con mắt ấy đòi thêm một vòng nữa trên thứ đã đủ tốt để gửi đi. Điểm thấp giữ đúng đề bài và đẩy hàng ra đúng hạn, đôi khi đẩy ra vào chính ngày cái vỏ ngoài còn thô.
Gu chung làm rất nhiều việc lặng lẽ ở đây. Người điểm cao chuyền sang một buổi hòa nhạc, một quyển sách hay một khúc bờ biển để nói cái điều họ không nói thẳng được, nên một cái nhún vai đáp lại thì đau hơn mức người kia tưởng. Người điểm thấp gửi sự quan tâm vào chuyện thường ngày, cơm nước, xe cộ, giấy tờ, và có thể không nghe ra rằng lời mời cùng ngắm một thứ vốn là lời mời tới gần hơn.
Ở đầu cao, câu hỏi thường nằm ở chỗ độ nhạy ấy đang gắn vào việc gì. Không có việc để gắn, nó đọng lại thành gu, còn chuyện có làm ra được thứ gì hay không thì do những phần khác của hồ sơ định, rõ nhất là các khía cạnh của sự tận tâm nằm cùng trang kết quả. Ở đầu thấp không có gì phải sửa: chỗ ở vẫn tác động lên tâm trạng đúng bằng mức bình thường, dù tín hiệu có hiện lên hay không.
Phần thuộc về gen ở các thang Big Five hay được ước lượng quanh mức một nửa, và các nghiên cứu trên những cặp sinh đôi thường dừng lại ở con số đó. Phần còn lại thì lạ: nó gần như không thuộc về mái nhà chung, mà thuộc về những chuyện chỉ xảy tới với riêng một người, kể cả khi người đó lớn lên cùng bàn ăn với anh chị em mình. Cách chia ấy để ngỏ một khoảng dịch chuyển thật, chỉ là thứ tự giữa người này với người kia sau mười năm vẫn gần như cũ.
Lạ nhất ở thang này là chiều đi. Phần lớn sự cởi mở mỏng dần theo tuổi, trí tưởng tượng mỏng nhanh nhất, còn độ nhạy với cái đẹp thì nhích lên trong từng ô tuổi của cả hai giới. Cách giải thích dễ thấy là chuyện tiếp xúc: gu là một trong ít phần của tính cách mà một cuộc đời cứ bồi thêm mãi. Có điều bảng chuẩn xếp cạnh nhau những con người khác nhau ở cùng một thời điểm chứ không theo dấu ai suốt đời, nên một phần độ dốc kia thuộc về các thế hệ, không thuộc về chuyện già đi.
Một con số đơn lẻ không nói được độ nhạy ấy đang gắn vào cái gì. Hứng thú nghệ thuật cao đặt cạnh kỷ luật tự giác cao thì làm ra đồ; đặt cạnh kỷ luật tự giác thấp thì gom đồ về. Bản phân tích trả phí làm việc ở đúng tầng tổ hợp đó.
Miễn phí, không cần đăng ký, có kết quả ngay
Bản 300 câu dành 10 phát biểu cho hứng thú nghệ thuật, bản 120 câu dành 4. Mỗi câu trả lời tính từ 1 tới 5 điểm, và năm trong mười câu viết theo lối ngược lại, phải lật về trước khi cộng, nên gật đầu với mọi thứ không đưa ai lên đỉnh thang. Tổng cộng ra rồi được đối chiếu với bảng chuẩn theo giới và nhóm tuổi của bạn, và từ đó thành phân vị.
Alpha cho thấy các phát biểu của cùng một thang ăn khớp với nhau đến đâu. Trong nghiên cứu, từ 0,70 trở lên thường được coi là vững. Chúng tôi tự tính những con số này từ dữ liệu mở của Johnson, nên có thể đối chiếu với các giá trị đã công bố.
Chúng tôi cố ý không đặt các phát biểu lên trang này: đọc trước một câu là đã đổi câu trả lời cho chính câu ấy, nên chúng chỉ hiện ra khi bài làm đã bắt đầu chạy.
300 câu hỏi · khoảng 40 phút
Làm bài đầy đủ120 câu hỏi · khoảng 15 phút
Làm bản rút gọnMiễn phí, không cần đăng ký, có kết quả ngay
Kéo thanh trượt tới chỗ bạn nghĩ mình đang đứng so với những người khác, rồi làm bài và xem linh cảm ấy lệch bao nhiêu.
0 nghĩa là thấp hơn gần như tất cả những người đã làm bài, 100 nghĩa là cao hơn gần như tất cả.
Đây là phỏng đoán, không phải đo lường. Bài trắc nghiệm so câu trả lời của bạn với chuẩn từ những người thật.
Không. Thang đo không hỏi bạn làm ra được gì, chỉ hỏi nghệ thuật, âm nhạc và cảnh vật có vọng tới bạn hay không và bạn dành cho chúng bao nhiêu chỗ. Người chưa từng biểu diễn hay triển lãm vẫn lên tới đỉnh thang này khá thường xuyên. Còn để làm ra được tác phẩm thì cần tay nghề và sức bền, mà hai thứ ấy nằm ở những phần khác của hồ sơ.
Dải trên mở ra từ 43 điểm thô ở nam và từ 46 ở nữ, cao như vậy vì cả thang đã dồn về phía đỉnh. Từ đó ra một chuyện hơi khó chịu: 40 trên 50 chỉ đặt một người nam vừa qua mức giữa của nhóm mình, đúng phân vị 56, còn cùng con số ấy đặt một người nữ vào phân vị 33, tức một phần ba dưới.
Nữ trung bình 41,9, nam 38,0, chênh 3,9 điểm, và trong ba mươi khía cạnh chỉ lo âu chênh nhiều hơn. Khoảng cách cỡ này lặp lại ở nhiều mẫu lớn, còn nguyên nhân thì vẫn đang tranh luận: trẻ con được dạy để ý tới cái gì, lối tự thuật, và cả phần sinh học. Nó so trung bình của hai nhóm và không nói gì về một người cụ thể.
Ở đúng chỗ này dữ liệu trả lời gọn. Trong các khía cạnh nằm ngoài bất ổn cảm xúc, thang này giữ mối liên hệ yếu nhất với nhóm đó: không thang nào trong sáu thang vượt 0,11, chỗ nhỉnh nhất là với ngại ngùng, còn với lo âu thì bằng không. Hình ảnh người mê cái đẹp lúc nào cũng rung rung không được con số nào của chúng tôi đỡ cho.
Sự cởi mở là cả nhóm, còn đây là khía cạnh thứ hai trong sáu khía cạnh của nó. Thang này tương quan 0,71 với điểm nhóm và 0,54 với năm thang còn lại gộp lại, chỗ ngồi khít nhất mà nhóm này có. Dù vậy phần lớn biến động vẫn không dùng chung, nên một điểm nhóm nằm giữa dải vẫn có thể che một sức hút rất mạnh về phía cái đẹp.
Alpha đo được 0,811 cho bản mười phát biểu và 0,748 cho bản bốn phát biểu, cả hai trên dữ liệu mở do Johnson công bố. Cả hai đều dùng được. Bản ngắn tiết kiệm thời gian và trả giá bằng độ sắc, và chỗ thấy rõ nhất là tầng khía cạnh chứ không phải tầng nhóm.
Mười phát biểu chốt con điểm này, và cùng một lượt làm bài trả về hai mươi chín khía cạnh còn lại. Bản 300 câu cho phần khía cạnh sắc nét nhất, bản 120 câu gọn hơn và ngốn chừng một phần ba thời gian. Miễn phí từ đầu tới cuối, phân vị hiện ra ngay khi bạn bấm xong câu cuối.
Miễn phí, không cần đăng ký, có kết quả ngay