Nevrotiklik · Alt boyut N4
Sıkılganlık, başkasının bakışının içinde ne kadar yer kapladığına bakar. Ölçtüğü şey görülmenin, değerlendirilmenin ya da mahcup bir ana yakalanmanın acıtma derecesi; insanlardan hoşlanıp hoşlanmaman değil. Yüksek puan alanlar kimsenin bakmadığı odalarda bile üstlerinde göz hisseder, düşük puan alanlar odayı fark bile etmez.
Ücretsiz, üyeliksiz, sonuçlar hemen
Sıkılganlık, başkalarının dikkatinin sende ne kadar yüksek sesle çaldığını ölçer. İfadeler, biri seni izlerken çalışmayı, bir topluluğun tam ortasında kalmayı ve küçük bir hatadan sonra üstünde asılı duran mahcupluğu sorar. İnsanların ayrıştığı yer seyircinin fark edilip edilmediği değil; seyirci bir kez oradayken ne kadar yer kapladığı.
Alt boyut nevrotikliğin içinde duruyor, çünkü ölçtüğü şey duygusal bir tepki: utanma ve ondan bir saniye önce gelen kasılma. Boyutun içinde en yakın komşuları Kırılganlık 0,62 ve Kaygı 0,61. Ama bu ölçeğin bütün testteki en güçlü bağı kendi boyutunun dışına çıkıyor ve aşağı bakıyor: Girişkenlik ile arasındaki değer eksi 0,68, yani 435 alt boyut çiftinin en negatifi.
Puan bir anı değil, bir zemini anlatıyor. Oda susup sana döndüğünde kimse tamamen kayıtsız kalmıyor; ölçeğin sorusu, o an geçtikten sonra hangi düzeye geri döndüğün ve sıradan bir günün kaç anının bu tadı taşıdığı. Aynı sayı birinde yılda birkaç sahneye, ötekinde her toplantının ilk beş dakikasına karşılık gelebiliyor.
Yazında ölçek genellikle self-consciousness adıyla geçiyor; Türkçede aynı alan sıkılganlık, utangaçlık ve olumsuz değerlendirilme korkusu başlıkları altında anlatılıyor. Maddelerimizin kaynağı herkese açık IPIP havuzu, ücretli bir envanter değil.
Sıkılganlığın etrafında üç komşu var ve üçü de aynı sayıyı başka türlü okutuyor: biri insan sevgisiyle, biri klinik bir tanıyla, biri de kendini geri planda tutmakla karıştırılıyor.
Sıkılganlık bakışla ilgilenir, içedönüklük insanlarla. Ölçeğimizin Sosyallik ile bağı eksi 0,49: hatırı sayılır, ama yarısından fazlası başka bir şeye gidiyor. Kalabalığı gerçekten isteyen biri, üstüne çevrilen dikkatten yine de yanabilir; kalabalıktan hoşlanmayan biri ise mikrofonun karşısına salonu hiç düşünmeden geçebilir.
Yüksek puan mizaçtır, sınıflandırmadan alınmış bir kategori değil. Bozukluğu belirleyen şey, kaçınmanın aylar boyunca sıradan hayattan ne götürdüğüdür ve buna anket değil, kişiyle konuşan bir uzman karar verir. Bu ölçeğin üst ucundaki pek çok insan yıllardır işini kalabalığın önünde yapıyor. Burada hiçbir şey taranmıyor, hiçbir şeye tanı konmuyor.
İki ölçek 0,46 ile birlikte yürüyor, sorduğu soru ise ayrı. Alçakgönüllülük kendini başkalarının üstüne koyup koymadığınla ilgilidir; sıkılganlık dikkatin altında durmanın rahat olup olmadığıyla. İşine övgü gelmesine sevinip, aynı övgü yirmi meslektaşın önünde söylendiğinde yerin dibine geçmek isteyen insan hiç az değil.
Uçlardan biri daha iyi mizaç değil. Biri odayı sürekli göz ucuyla takip ediyor ve bunun bedelini ödüyor, öteki odanın içinden geçip gidiyor ve orada olup bitenin bir kısmını hiç görmüyor.
Sana bakıldığı sürece dikkatinin bir bölümü bakışın kendisine ayrılıyor ve o bölüm başka hiçbir işe kalmıyor. Söylediğin şeyin nasıl düşeceğine dikkat edersin, kimseyi ortada bırakmazsın, kırıcı cümle senden nadiren çıkar. Fatura duraksama olarak geliyor: iyi soru toplantıda değil, toplantı bittikten sonra koridorda soruluyor.
Kimse bakmasa bile üzerinde gözler hissedersin. Konuşmalar gece tekrar tekrar aklına gelir ve utandırıcı bir adım korkusu, atmaya değer adımlardan seni alıkoyabilir.
Başkalarının dikkati senin için sadece bilgi, görülmek de hiçbir şeye mal olmuyor. Yüz kişinin önünde en bariz soruyu tartmadan sorarsın. Kör noktan karşı tarafın rahatsızlığı: öne çıkarılmaktan hoşlanmayan meslektaş, sen devam ederken sertleşen oda, şakadan sonra fazla uzun süren sessizlik.
İzlenmek, yargılanmak ya da yabancılarla dolu bir odaya girmek seni sarsmaz. Utandırıcı anlar yapışmak yerine üzerinden kayıp gider.
Her on kişiden dördü ortadaki bantta duruyor. Orada dikkat hem fark ediliyor hem taşınabiliyor: sunumun ilk dakikası bir bedel istiyor, ikinci dakika daha azını, mahcup an batıyor ve sonra kapanıyor.
Düşük, orta ve yüksek ayrımı Johnson'ın 30/40/30 yüzdelik bölünmesini izler, klinik bir eşiği değil. Ölçek dışarıdan nasıl göründüğünü değil, dikkatin sana nasıl geldiğini kendi anlatımından okur: içinin yandığını söyleyen insanları çevresi çoğu zaman sakin görür.
Ham puan on cevabın toplamı, yani 10 ile 50 arasında geziyor. Aşağıdaki eğri uzun sürümü bitirmiş 135.947 profilden çıkıyor ve tepesi 29'da, ölçeğin tam ortasının biraz altında duruyor. Yani ortalama bir insan bu ölçekte üst yarıya hiç geçmiyor.
| Yüzdelik | Ham puan |
|---|---|
| 10 | 20 |
| 25 | 24 |
| 50 | 30 |
| 75 | 35 |
| 90 | 40 |
Bütün profillerin yarısı 23 ile 34 puan arasında. Ham 29, erkeklerde 54. yüzdelik dilime, kadınlarda 47. dilime denk geliyor; puan bu yüzden kendi cinsiyetin ve yaş grubun için hazırlanmış norm tablosuyla okunuyor. Örneklemdekiler internette kişilik anketi doldurmayı kendi seçmiş insanlar.
Nevrotikliğin içinde kadınlarla erkeklerin bu kadar yakın durduğu tek bir ölçek daha var, o da karamsarlık.
Kadınlar ortalama 29,8 puan alıyor, erkekler 28,3: kırk puanlık genişlikte 1,5 puanlık bir açık; boyutun içinde cinsiyetleri bundan daha az ayıran tek ölçek Karamsarlık. Yaş iki eğriyi de aynı yöne itiyor: erkekler 21 yaş altında 29,1 iken 60 üstünde 25,5'e, kadınlar 30,3'ten 26,4'e iniyor. En yaşlı basamakta her cinsiyetten yaklaşık 250 kişi kaldığı için oradaki adım en oynak yer.
Nevrotiklik altı ayrı şeyin toplamı ve bu, yüzü diğer insanlara dönük olanı. Testin en negatif on çiftinden dördünde bu ölçek var, üçü de dışadönüklüğe bakıyor: Girişkenlik eksi 0,68, Sıcakkanlılık eksi 0,59, Sosyallik eksi 0,49; dördüncüsü Öz-yeterlik, eksi 0,52. Boyutun içindeki en yakınları ise Kırılganlık 0,62, Kaygı 0,61 ve Karamsarlık 0,58.
İşte özellik, elinde bir şey olmasıyla onu söylemen arasındaki boşlukta yaşıyor. Yüksek puan alanlar işin istediğinden fazla hazırlanıyor, iyi soruyu toplantı bittikten sonra koridorda soruyor ve etrafındaki insanların onurunu koruyarak konuşuyor; hazırlığın ne kadarının gerçekten gerektiğini kimse bilmiyor. Düşük puan alanlar erken atılıyor, ilk sözü rahatça alıyor ve zaman zaman daha sessiz bir meslektaşın üstünden geçip odanın gerildiğini fark etmiyor.
Yakın çevrede yüksek puan alan kişi çoğu zaman bambaşka biri: zorlayan şey birlikte olmak değil izlenmek, o yüzden baş başayken sonuna kadar açılıyor. Yoran şey aynı akşamın kalabalık hali ve sonrasında yapılan sessiz döküm, fazla bir şey söyledim mi hesabı. Düşük puan alanla vakit geçirmek kolay, onu bozmak zor; buna karşılık yanındaki kişinin sessizce utandığını bazen hiç görmüyor.
Bu tarafta oynayan kaldıraç kararlılık değil, tekrar. Duygu tanıdıklıkla aşınıyor, durum durum: ikinci konuşma birinciden kolay geçiyor, üstelik kişinin kendisi arada değişmemiş oluyor. Alt uçta yararlı yön ters tarafta duruyor: oda, söylenen bir şeyin nasıl düştüğüne dair bilgi taşıyor ve bu profil o bilgiyi kendiliğinden toplamıyor.
Sıkılganlığın evde kapıldığı, sıkı bir anne babadan ya da erken bir utanç sahnesinden kaldığı sık duyulan bir açıklama. İkiz çalışmaları bu açıklamayı doğrulamıyor: bu türden özelliklerde insanlar arasındaki dağılımın kabaca yarısı kalıtımla birlikte hareket ediyor, kalanın büyük bölümü de aynı çatı altında büyüyen kardeşlerin bile paylaşmadığı yaşantılara düşüyor. İki yarının hiçbiri sayıyı çakılı tutmuyor; ikisinin birden anlattığı şey yavaş oynayan bir büyüklük, ve aynı insanları on yıl sonra ölçtüğünde birbirlerine göre sıraları neredeyse hiç karışmıyor.
Nüfus eğilimi aşağı doğru, üstelik burada testin çoğu ölçeğinden daha dik: 21 yaş altındaki gruptan 60 üstündeki gruba doğru ortalama yaklaşık 3,7 puan iniyor, yani standart sapmanın neredeyse yarısı kadar. Normlarımız tek bir insanı yıllar boyunca izlemiyor, farklı yaşlardaki farklı insanları yan yana koyuyor; bu yüzden eğim bir yön gösteriyor, kişisel bir takvim vermiyor.
Tek bir sayının söyleyemediği şey, hangi bileşimin içinde yaşadığın. Yüksek sıkılganlığın yanında yüksek Girişkenlik ender bir profil ve aynı puanın düşük Girişkenlik yanındaki okunuşuyla hiç ilgisi yok. Ücretli çözümleme tam bu düzeyde çalışıyor.
Ücretsiz, üyeliksiz, sonuçlar hemen
Uzun sürüm bu alt boyutu 10 ifadeyle ölçüyor, kısa sürüm 4 ifadeyle. On ifadenin altısı düz yazılmış, dördü ters: katılmanın puanı yükselttiği maddelerin yanında katılmanın puanı düşürdüğü maddeler duruyor, böylece her şeye katılma alışkanlığı tek başına yüksek sonuç üretemiyor. Cevaplar 1 ile 5 arasında değer taşıyor, ters maddeler toplamdan önce çevriliyor.
Alfa, aynı ölçeğin ifadelerinin birbiriyle ne kadar uyuştuğunu gösterir. Araştırmada 0,70 ve üzeri sağlam sayılır. Bu sayıları Johnson’ın açık verisinden kendimiz hesapladık, yayımlanmış değerlerle karşılaştırılabilir.
Johnson'ın açık verisinde iç tutarlılık on ifadelik sürümde 0,83, dört ifadelik sürümde 0,72 çıkıyor ve aradaki düşüş testin en büyük beş düşüşünden biri. İfadeler bu sayfada yazılı değil: önceden okunduklarında verilen cevaplar değişiyor.
300 soru · yaklaşık 40 dakika
Tam testi çöz120 soru · yaklaşık 15 dakika
Kısa sürümü çözÜcretsiz, üyeliksiz, sonuçlar hemen
Sürgüyü başkalarına kıyasla kendini gördüğün yere getir, sonra testi çöz. Burada tahmin etmek zor: herkesin dikkat altında ne hissettiği dışarıdan görünmüyor, o yüzden kendini kıyasladığın insanlar çoğunlukla senin sandığından başka bir yerde duruyor.
0, testi çözen neredeyse herkesten düşük demektir; 100, neredeyse herkesten yüksek demektir.
Bu bir tahmin, ölçüm değil. Test, yanıtlarını gerçek insanlardan alınan normlarla karşılaştırır.
Hayır. Ölçeğin tanısal bir eşiği yok ve olamaz da: herkesin bir yerde durduğu bir boyutu ölçüyor. Uzman, hayatın ne kadar daraldığına ve bunun ne kadar sürdüğüne bakıyor, ki bu bambaşka bir soru. Kaçınma senden işini ya da ilişkilerini alıyorsa bunu bir uzmanla konuşmak yerinde olur; internetteki hiçbir anket o görüşmenin yerini tutmuyor.
Çünkü ölçtüğü şey insanlara duyulan iştah değil, duygusal bir tepki. Sınıflandırmanın gerilimi de görünüyor: Girişkenlik ile bağ eksi 0,68 ve bu testteki en negatif değer, Sıcakkanlılık ile Sosyallik ile olan bağlar da eksi tarafta. Ölçek nevrotikliğe ait, ama yüzü dışadönüklüğe dönük duruyor.
Ortalamada evet. Erkekler 21 yaşın altında 29,1 puan alıyor, 60 üstünde 25,5; kadınlarda aynı iki basamak 30,3 ve 26,4. Bu, farklı yaş gruplarının karşılaştırılması, aynı insanların yıllarca izlenmesi değil, ama aynı yön büyük örneklemlerde tekrar tekrar çıkıyor. Düşüş de testin çoğu ölçeğinde görülenden dik.
Tam olarak değil. Tepkinin ateşlenmediği anlamına geliyor, başkalarının görüşünün hiç ağırlığı olmadığı anlamına değil. Değerler, görgü ve sevilme isteği başka ölçeklerde yaşıyor. Düşük puanın kaybettiği şey, bir şeyin kötü düştüğüne dair otomatik sinyal; haber bu yüzden çoğu zaman başka birinden ve gecikmeli geliyor.
Olunabiliyor ve hiç seyrek değil. Sosyallik ile bağ eksi 0,49, yani kalabalığı seven ama üstüne çevrilen dikkati zor taşıyan insanlara bol yer kalıyor. Biri kaç insana ihtiyaç duyduğunla ilgili, öteki o insanların gözü üstündeyken ne olduğunla. İkisinin ters yönde durduğu profiller sayfanın en çok yazışma getiren kısmı.
Johnson'ın verisinde on ifadelik sürüm 0,83, dört ifadelik sürüm 0,72 veriyor. İkisi de kullanılabilir, ama aradaki kayıp testin en büyük beş kaybından biri. Kısa sürümün alt boyut düzeyinde ödettiği bedel bu; boyut puanı kısaltmayı çok daha iyi atlatıyor.
Uzun test otuz alt boyutun her birini on ifadeyle ölçüyor, kısa test aynı otuzu dörder ifadeyle. İkisi de ücretsiz ve son cevabı verdiğin anda yüzdelik dilimler ekranda oluyor.
Ücretsiz, üyeliksiz, sonuçlar hemen