Taugaveiklun · Undirþáttur N4
Félagslegt óöryggi mælir hversu mikið pláss áhorfandinn tekur hjá þér: hvað það kostar að vera undir augnaráði, undir mati eða í vandræðalegri stöðu, ekki hvort þér þyki gaman að fólki. Há stig finna augun á sér þar sem enginn er að horfa, lág stig taka varla eftir salnum.
Ókeypis, engin skráning, niðurstöður strax
Fullyrðingarnar á bak við kvarðann spyrja um það að vinna meðan einhver fylgist með, að standa í miðjum hópnum og að finna hitann í kinnunum eftir smávægilegt klúður. Munurinn milli fólks liggur ekki í því hvort áhorfendur eru skráðir, heldur í því hversu mikið rými þeir taka eftir að þeir eru komnir.
Kvarðinn stendur í taugaveiklun af því að hann mælir tilfinningaviðbragð: vandræðaleikann sjálfan og kippinn rétt á undan honum. Innan þáttarins er streituviðkvæmni næst með 0,62, kvíði með 0,61 og depurð með 0,58. Sterkasta band kvarðans í öllu prófinu liggur samt út fyrir eigin þátt og stefnir niður: við ákveðni mælist mínus 0,68, neikvæðasta talan af öllum 435 pörum sem undirþættirnir mynda.
Talan lýsir grunnhæð en ekki einstöku atviki. Þegar salur þagnar og snýr sér við sleppur nánast enginn undan viðbragðinu, og þar skilur lítið á milli fólks. Munurinn kemur fram í hinu: hversu hratt hæðin fellur aftur á eftir, og hversu margar venjulegar stundir bera þetta bragð yfirleitt.
Enska heitið Self-Consciousness stendur óbreytt í rannsóknum, feimni liggur næst í daglegu tali og eldri sálfræðirit ræða sama svæði sem ótta við dóm annarra. Atriðin koma úr opna IPIP-safninu eins og Johnson gaf það út ásamt viðmiðunum og standa öllum til afnota.
Íslenska heitið er tvö orð um óöryggi, og einmitt þess vegna er auðvelt að setja annað í sætið sem þar á ekki heima. Þrjár línur duga til að halda kvarðanum á sínum stað.
Bæði heitin tala um öryggi og þar liggur ruglingurinn næst. Trú á eigin getu mælir hverju þú býst við af eigin höndum þegar verk er lagt fyrir þig, og bandið þangað er mínus 0,52. Hér er ekki spurt hvort verkið takist heldur hvernig það leggst í þig að einhver horfi á meðan. Kunnáttan getur verið hafin yfir vafa og andlitið hitnað samt þegar herbergið snýr sér við.
Hátt stig er skapgerð en ekki flokkur úr greiningarkerfi. Röskun er metin út frá því hversu mikið forðunin hefur kostað mánuðum saman í venjulegu lífi, og það mat gerir fagfólk í samtali en aldrei spurningalisti. Á efsta hluta kvarðans er fólk sem stendur á sviði í vinnunni sinni árum saman, og engin greining fer fram á þessari síðu.
Kvarðarnir tveir ferðast saman á 0,46 og svara samt ólíkum spurningum. Hógværð snýst um hvort þú gerir tilkall til meiri stöðu en aðrir, félagslegt óöryggi um hvernig athyglin sjálf fer í þig. Það fer prýðilega saman að gleðjast yfir hrósi og langa samt til að gólfið opnist þegar það er borið fram fyrir framan tuttugu manns.
Hvorugur endinn er betri skapgerð en hinn. Annar heldur hálfu auga á herberginu og borgar fyrir það, hinn gengur í gegnum herbergið og missir af helmingnum af því sem þar fer fram.
Meðan fylgst er með fer hluti athyglinnar í fylgnina sjálfa, og sá hluti er ekki laus í neitt annað. Þú vandar hvernig hlutirnir hljóma og skilur sjaldan nokkurn eftir berskjaldaðan frammi fyrir hópnum. Reikningurinn kemur sem hik: góða spurningin er borin upp á ganginum eftir fundinn en ekki inni á honum.
Þú finnur augun á þér þótt enginn sé að horfa. Samtöl spilast aftur á kvöldin, og óttinn við klaufalegt skref getur haldið þér frá skrefum sem væru þess virði.
Athygli annarra er einfaldlega upplýsingar og það kostar ekkert að vera undir henni. Þú spyrð augljósu spurningarinnar fyrir framan hundrað manns án þess að vega hana fyrst. Blindi bletturinn er óþægindi hinna: samstarfsmaðurinn sem þoldi ekki að vera tekinn út úr hópnum, herbergið sem stirðnaði á meðan.
Augnaráð annarra, mat þeirra og herbergi fullt af ókunnugum slá þig ekki út af laginu. Vandræðaleg augnablik renna af þér í stað þess að festast.
Fjögur snið af hverjum tíu lenda í miðbandinu. Athyglin er merkjanleg og viðráðanleg í senn: fyrsta mínútan í kynningu kostar eitthvað, sú næsta minna, og vandræðalegt atvik svíður og klárast svo á sama degi.
Mörkin milli lágs, meðaltals og hás fylgja 30/40/30 skiptingunni sem Johnson notar á hundraðsröð, og hvergi liggur klínísk lína þar á milli. Kvarðinn les þína eigin frásögn af því hvernig athyglin fer í þig en ekki hvernig þú kemur fyrir: fólk sem lýsir sér logandi að innan þykir öðrum yfirleitt hið rólegasta.
Hvert svar gildir 1 til 5 stig og tíu svör mynda hráa summu á bilinu 10 til 50. Kúrfan hér að neðan er teiknuð eftir 135.947 kláruðum sniðum úr löngu útgáfunni, og þyngdarpunktur hennar situr við 29 stig, aðeins neðan við miðjan kvarðann.
| Hundraðsröð | Hrátt stig |
|---|---|
| 10 | 20 |
| 25 | 24 |
| 50 | 30 |
| 75 | 35 |
| 90 | 40 |
Helmingur allra sniða liggur milli 23 og 34 stiga. Hrá 29 stig standa í 54. hundraðsröð hjá karli og þeirri 47. hjá konu, og þess vegna er talan lesin úr viðmiðatöflu fyrir kyn þitt og aldursbil. Í úrtakinu er fólk sem ákvað sjálft að setjast við persónuleikapróf á netinu.
Á þessum kvarða standa kynin nær hvort öðru en á nokkrum öðrum undirþætti taugaveiklunar nema einum. Aldurinn hreyfir myndina margfalt meira, og hann dregur báðar línurnar í sömu átt.
Meðaltal kvenna er 29,8 stig og karla 28,3, munur upp á 1,5 stig af fjörutíu, og innan taugaveiklunar sýnir aðeins depurð minni mun milli kynjanna. Árin toga báðar línur niður: karlar fara úr 29,1 stigi undir 21 árs í 25,5 eftir sextugt og konur úr 30,3 í 26,4. Í elsta reitnum eru um 250 manns af hvoru kyni, svo það skref er vísbending frekar en tala.
Taugaveiklun er sex ólíkir hlutir og þessi er sá sem snýr að öðru fólki. Fjögur af tíu neikvæðustu pörum alls prófsins eiga þennan kvarða á aðra hliðina: ákveðni mínus 0,68, hlýja mínus 0,59, trú á eigin getu mínus 0,52 og félagslyndi mínus 0,49. Þrjú af fjórum benda þannig út í úthverfu.
Í vinnu býr eiginleikinn í bilinu milli þess að hafa eitthvað fram að færa og að segja það upphátt. Há stig undirbúa sig lengra en verkefnið biður um og fara vel með virðingu fólksins í kringum sig. Lág stig bjóða sig fram snemma, tala fyrst og athuga svo, og geta valtað yfir hljóðlátari samstarfsmann án þess að skrá að herbergið hafi stirðnað.
Í nánu sambandi birtist oft allt önnur manneskja. Álagið liggur í augnaráðinu en ekki í samvistunum sjálfum, svo tveggja manna tal gengur greitt hjá háum stigum meðan hópútgáfan af sama kvöldi tekur á. Lág stig eru létt í umgengni og illa gengur að slá þau út af laginu, en þau sjá ekki alltaf að manneskjan við hliðina sé að farast úr skömm.
Það sem hreyfir þetta er endurtekning frekar en ákvörðun. Tilfinningin slitnar niður með kunnugleika, ein aðstaða í einu, og önnur kynningin er léttari en sú fyrsta þótt manneskjan sé sú sama. Á neðri endanum snýr þetta öfugt: herbergið ber upplýsingar um hvernig eitthvað lenti, og þetta snið les þær ekki af sjálfu sér heldur fær þær sendar seinna.
Skýringin sem flestir grípa til er eitt tiltekið atvik: framsögn sem fór illa eða hlátur í kennslustofu. Tvíburagögnin styðja ekki svo einfalda sögu. Nálægt helmingi af breytileikanum milli fullorðinna fylgir skyldleika og megnið af hinum helmingnum þeirri reynslu sem hvert barn lendir í fyrir sig, ekki heimilinu sem systkinin sátu í saman. Hvorug talan neglir stigið fast, en hreyfingin er hæg: innbyrðis röð fólks lítur svipuð út áratug síðar.
Hitt sem gögnin sýna er halli niður á við, brattari hér en á flestum kvörðum prófsins: frá hópnum undir 21 árs til þeirra sem komnir eru yfir sextugt lækkar meðaltalið um nálægt 3,7 stigum, hátt í hálft staðalfrávik. Viðmiðin stilla saman ólíkum árgöngum á sama degi og elta engan í gegnum ævina, svo hallinn er mynd af hópnum en engin tímaáætlun fyrir þig.
Talan ein og sér segir ekki hverju hún stendur við hliðina á. Mikið félagslegt óöryggi ásamt mikilli ákveðni er sjaldgæf samsetning, og hún les allt öðruvísi en sama talan við hliðina á lítilli ákveðni. Það er einmitt sú hæð sem gervigreindargreiningin gegn gjaldi vinnur á.
Ókeypis, engin skráning, niðurstöður strax
Langa útgáfan mælir undirþáttinn með 10 fullyrðingum og sú stutta með 4. Sex af tíu eru orðaðar þannig að samþykki hækkar stigið og fjórar þannig að samþykki lækkar það, svo vaninn að taka undir allt skilar ekki háu stigi. Hvert svar gildir 1 til 5 stig, öfugum atriðum er snúið við fyrir samlagningu, og summan fer inn í viðmiðatöflu fyrir kyn þitt og aldurshóp.
Alfa sýnir hversu vel fullyrðingar sama kvarða falla saman. Í rannsóknum er 0,70 og hærra talið traust. Við reiknuðum þessar tölur sjálf úr opnum gögnum Johnsons, svo hægt er að bera þær saman við birtar tölur.
Innri samkvæmni mælist 0,83 á útgáfunni með tíu fullyrðingum og 0,72 á þeirri með fjórum, hvort tveggja reiknað úr opna gagnasafni Johnsons, og fallið þar á milli er eitt af fimm mestu í prófinu. Atriðin sjálf eru ekki birt hér, því fyrirframlestur breytir svarinu sem þau fá.
300 spurningar · um 35 mínútur
Taka langa prófið120 spurningar · um 15 mínútur
Taka stuttu útgáfunaÓkeypis, engin skráning, niðurstöður strax
Merktu við staðinn þar sem þú býst við að lenda áður en fyrsta fullyrðingin birtist. Hér skeikar ágiskuninni oftar en á flestum öðrum kvörðum: það sem gerist innan í fólki undir augnaráði sést sjaldnast utan á því.
0 þýðir lægra en næstum allir sem tóku prófið, 100 þýðir hærra en næstum allir.
Þetta er ágiskun, ekki mæling. Prófið ber svörin þín saman við viðmið úr raungögnum.
Hugtökin skarast án þess að falla saman. Feimni eins og orðið er notað í daglegu tali blandar saman tveimur kvörðum: óþægindunum sem hér eru mæld og toginu í átt að fólki sem félagslyndi mælir, mínus 0,49 á milli. Það er hægt að þrá félagsskap heitt og brenna samt undir athyglinni sem fylgir honum.
Nei. Kvarðinn hefur engan greiningarþröskuld og getur ekki haft hann, því hann mælir vídd sem allir standa einhvers staðar á. Fagfólk spyr að öðru: hversu mikið lífið hefur þrengst og hversu lengi. Sé forðunin farin að taka frá þér vinnu eða sambönd er það erindi til fagmanns, og spurningalisti á netinu kemur aldrei í stað þess samtals.
Af því að það sem hann mælir er tilfinningaviðbragð en ekki smekkur fyrir fólki. Flokkunin ber samt merki um spennu: við ákveðni mælist mínus 0,68, sterkasta öfuga bandið í öllu prófinu, og böndin við hlýju og félagslyndi eru líka neikvæð. Kvarðinn tilheyrir taugaveiklun en snýr andlitinu að úthverfu.
Að meðaltali gerir það það. Karlar undir 21 árs fá 29,1 stig og karlar yfir sextugt 25,5, konur 30,3 og 26,4, og sama stefnan sést í öðrum stórum úrtökum. Þetta er samanburður á ólíkum aldurshópum en ekki eftirfylgni með sama fólkinu, svo tölurnar segja hvernig hóparnir liggja en ekki hvað bíður þín.
Ekki alveg. Það þýðir að viðbragðið kviknar ekki, ekki að álit annarra vegi ekkert. Gildin, mannasiðirnir og löngunin til að falla í geð liggja á öðrum kvörðum. Það sem lágt stig fer á mis við er sjálfvirka merkið um að eitthvað hafi lent illa, svo þau tíðindi berast oftast frá einhverjum öðrum og seinna.
Á gögnum Johnsons mælist alfa 0,83 fyrir útgáfuna með tíu fullyrðingum og 0,72 fyrir þá með fjórum. Báðar eru nothæfar, en fallið milli þeirra er eitt af fimm mestu í prófinu. Þetta er verðið á stuttu leiðinni á stigi undirþátta: heildarstig þáttarins lifir styttinguna miklu betur af.
Ókeypis mæling tekur um fjörutíu mínútur í löngu útgáfunni og um fimmtán í þeirri stuttu. Báðar ná yfir alla þrjátíu kvarðana, þessi er einn þeirra, og hundraðsröðin fyrir kyn þitt og aldurshóp birtist um leið og síðasta fullyrðingin er afgreidd.
Ókeypis, engin skráning, niðurstöður strax