Úthverfa · Undirþáttur E4
Athafnasemi er ganghraði dagsins: hversu margt er í gangi hjá þér í einu og hversu vel þér líkar að hafa nóg fyrir stafni. Hátt stig heldur mörgu á lofti og kann illa við tóman eftirmiðdag. Lágt stig heldur einum og sama hraða og lætur rólegan dag vera rólegan.
Ókeypis, engin skráning, niðurstöður strax
Kvarðinn mælir hraða. Atriðin spyrja hvort þú sért að jafnaði á ferðinni, hvort þér líki að hafa mörg járn í eldinum og hvort þéttur dagur fari betur með þig en opinn. Ekkert þeirra snertir þrek, þjálfun eða hvað kemst í verk að lokum. Það sem mælist er ganghraðinn sem lífið heldur hjá þér þegar ekkert þrýstir á.
Innan úthverfu er þetta kvarðinn sem passar verst, og tölurnar segja það umbúðalaust. Fylgnin við eigin þátt er 0,50, og aðeins 0,35 þegar hans eigin svör eru tekin út úr þættinum, sem er nálægt botni allra þrjátíu. Þrjú þéttustu böndin liggja öll út fyrir þáttinn og inn í samviskusemi: metnaður 0,58, sjálfsagi 0,55 og trú á eigin getu 0,44.
Talan lýsir hvíldarhraða en ekki tímabili. Nýfætt barn eða flutningur setur hvern sem er á stanslausa hreyfingu í heilt ár. Kvarðinn spyr um hraðann sem þú sígur aftur í þegar álagið léttir, og sá hraði færist lítið til yfir árin.
Í fræðiritum stendur kvarðinn oftast undir enska heitinu Activity, og eldri skapgerðarrannsóknir ræða sama svæði sem takt eða þrótt í fari fólks. Heitið Athafnasemi völdum við sjálf yfir kvarðann, því íslensk hefð fyrir þessum þrjátíu nöfnum er engin. Atriðin koma úr opna IPIP-safninu.
Þrjár hugmyndir liggja svo nálægt þessum kvarða að fólk les hann sem þær, og hver þeirra dregur niðurstöðuna í ranga átt.
Á íslensku heitir spurningin um þjálfun og skref hreyfing, og úrin og heilsueyðublöðin nota orðið virkni um sama hlut. Þessi kvarði spyr hvorugs. Sá sem hleypur maraþon en fer að öðru leyti hægt yfir vikuna getur lent í neðra bandinu, og sá sem stígur aldrei fæti inn í sal getur setið efst. Það sem mælist er hraði dagsins, ekki ástand líkamans.
Hraði er ekki stefna. Metnaður snýst um að miða á eitthvað og halda áfram þangað til því marki er náð, og hann er kvarði í samviskusemi. Þessi tvö fylgjast þéttar að en nokkuð annað sem athafnasemin snertir, 0,58, og þess vegna renna orðin saman. Í bilinu á milli búa tvær kunnuglegar myndir: hreyfing sem stefnir hvergi, og eitt hægt verk sem stefnir beint á markið.
Aðstæður fylla dagatal af ástæðum sem koma skapgerð ekkert við. Ung börn eða þungt námsár skilja rólegustu manneskju eftir án lausrar kvöldstundar. Kvarðinn spyr um annað: hvað verður um tómt kvöld þegar það loksins býðst. Að fylla það og að verja það eru tvær ólíkar tilhneigingar, og dagbókin sýnir hvoruga.
Kvarðinn liggur frá lífi sem er haldið á hreyfingu yfir í líf sem er haldið rólegu. Hvorugur endinn er hollari og hvorugur kemur meiru í verk. Það sem breytist er hvert erfiðið fer.
Það er margt í gangi hjá þér í einu og þannig viltu hafa það. Bið fer illa í þig, svo eyðurnar fá verkefni, og herbergið tekur örlítið við sér þegar þú kemur inn. Reikningurinn kemur í hvíldinni: tóm klukkustund lítur út eins og sóun frekar en endurheimt, og það þarf ákvörðun til að stoppa sem aldrei þarf til að byrja.
Hreyfing er hvíldarstaðan þín. Þéttur dagur hleður þig frekar en að tæma, og það eina sem þreytir þig fyrir alvöru er kyrrstaða.
Þú heldur einum og sama hraða og finnur sjaldan að þú sért á eftir honum. Færri hreyfingar fara til spillis, færra stendur hálfklárað, og fólk fær lánaða ró hjá þér þegar vikan gengur illa. Kostnaðurinn sést í hröðum herbergjum: taktur sem hækkar aldrei er lesinn sem áhugaleysi, og stutt tækifæri getur lokast meðan þú heldur þínu striki.
Þú lifir á þínum eigin hæga hraða. Rólegt tempó þýðir ekki lítil afköst: þú ferð hægar yfir og sóar færri hreyfingum á leiðinni.
Miðbandið heldur um fjórum sniðum af hverjum tíu og það er þægilegur staður. Þar koma annir og kyrrð til skiptis, hraðinn fer eftir því hvað mánuðurinn biður um, og hvorugt ástandið er á skjön við þig.
Lágt, meðal og hátt fylgja 30/40/30 skiptingu Johnsons á hundraðsröð og engum læknisfræðilegum mörkum. Kvarðinn mælir hraða lífsins en ekki verðmæti þess: hægur taktur er ekki leti og hraður taktur er ekki árangur.
Tíu svör leggjast saman í hráa tölu, svo hún gengur frá 10 upp í 50. Ferillinn hér að neðan byggir á 135.947 loknum sniðum og er sá þrengsti í öllu prófinu: stigin liggja að jafnaði innan 5,7 stiga frá meðaltalinu, meðan bráðlyndi og depurð dreifast yfir 9 stig.
| Hundraðsröð | Hrátt stig |
|---|---|
| 10 | 24 |
| 25 | 27 |
| 50 | 31 |
| 75 | 35 |
| 90 | 38 |
Helmingur allra sniða fellur milli 27 og 35 stiga og miðgildið er 31. Hrá 30 stig standa í 54. hundraðsröð hjá karli og þeirri 43. hjá konu. Hundraðsröðin ber þig saman við fólk af sama kyni og á svipuðum aldri sem settist við þetta sama próf.
Munurinn á körlum og konum er hófstilltur hér. Aldurinn er hitt: á honum gengur kvarðinn í öfuga átt við sinn eigin þátt.
Konur fá að meðaltali 31,01 stig og karlar 29,58, munur upp á 1,4 stig á fjörutíu stiga bili og hvorki meðal þeirra stærstu né minnstu af kvörðunum þrjátíu. Aldurinn dregur upp á við: karlar fara úr 28,9 stigum í yngsta hópnum í 30,9 á aldrinum 41 til 60 ára og konur úr 30,5 í 31,7, meðan úthverfa í heild fellur úr 201 stigi í 191 hjá körlum og úr 208 í 192 hjá konum.
Fylgnin við þáttinn er 0,50 og fer niður í 0,35 þegar hans eigin svör eru dregin út úr honum, sem er nálægt botni allra þrjátíu kvarða. Næsti granni innan þáttarins er ákveðni með 0,49, meðan hlýja stendur í 0,30 og félagslyndi í 0,28. Þéttasti félagsskapurinn er allur í öðrum þætti: metnaður 0,58, sjálfsagi 0,55 og trú á eigin getu 0,44.
Í vinnu er hraður taktur það fyrsta sem samstarfsfólk tekur eftir og það síðasta sem nokkur mælir. Smáu málin eru afgreidd meðan aðrir eru enn að opna þau. Áhættan er dagur sem fer í það sem hreyfist frekar en það sem skiptir máli, því kvarðinn leggur til orkuna en ekki stefnuna. Hægur taktur kaupir jafnari afköst og færri mistök sem verða til í flýti.
Heimili rekast oftar á hraða en á nokkuð annað sem þessi kvarði mælir. Hátt stig skipuleggur helgina, stingur upp á göngunni og les tóman sunnudag sem vandamál, sem er félagsskapur í augum eins maka og pressa í augum annars. Lágt stig býður óskipta og ótímasetta athygli, en getur virkað tregt gagnvart þeim sem sýnir nálægð með því að gera eitthvað saman.
Hvorugur endinn græðir mikið á að herma eftir hinum, því takturinn haggast lítið. Í efri endanum er spurningin ekki hvernig eigi að hægja á heldur til hvers hreyfingin er: hraði með skýrt mark skilar miklu, hraði án marks er dýr. Í neðri endanum liggur ávinningurinn í því að greina hvað hefur raunverulegan frest og hvað þolir bið, því rólegur taktur á það til að fara jafnhægt með hvort tveggja.
Munurinn milli fólks liggur að hluta í erfðum og að hluta í reynslu, og tvíburagögn um kvarða af þessu tagi enda oftast nálægt jöfnum hlutföllum. Afgangurinn rekur sig síður til heimilisins sem systkin deildu en til þess sem hendir hvert þeirra utan við það. Skiptingin læsir engu og opnar ekkert upp á gátt: svigrúmið er raunverulegt en nýtist hægt, og innbyrðis röð fólks á kvarðanum situr nokkurn veginn kyrr yfir heilan áratug.
Línan yfir aldurinn hallar hins vegar upp á við, og það er ekki það sem þátturinn sjálfur gerir. Í viðmiðunum okkar bæta karlar við sig um tveimur stigum frá yngsta hópnum til þess sem er 41 til 60 ára og konur um einu, meðan úthverfa í heild tapar níu stigum hjá körlum og sextán hjá konum yfir sömu ár. Hraðinn situr eftir og fjöldinn fer. Töflurnar bera saman ólíka árganga, svo hallinn lýsir hópnum en spáir engu um þína leið.
Ein tala segir ekki við hvað hraðinn þinn er bundinn. Mikil athafnasemi ofan á miklum sjálfsaga byggir eitthvað upp á árunum, en sami hraði ofan á litlum sjálfsaga byrjar margt og lýkur færra. Þessi pörun er einmitt það sem greiningin sem kostar les.
Ókeypis, engin skráning, niðurstöður strax
Í útgáfunni með 300 atriðum standa 10 fullyrðingar að baki þessum kvarða og 4 í þeirri með 120. Fimm af tíu eru öfugt orðaðar, svo það lækkar stigið að samsinna þeim. Hvert svar vegur 1 til 5, öfugu atriðunum er snúið við áður en lagt er saman, og summan á bilinu 10 til 50 verður að hundraðsröð í viðmiðatöflu fyrir kyn þitt og aldursbil.
Alfa sýnir hversu vel fullyrðingar sama kvarða falla saman. Í rannsóknum er 0,70 og hærra talið traust. Við reiknuðum þessar tölur sjálf úr opnum gögnum Johnsons, svo hægt er að bera þær saman við birtar tölur.
Fullyrðingarnar sjálfar standa ekki á þessari síðu. Orðalag sem hefur verið lesið fyrirfram fær annað svar en það hefði fengið ella, svo atriðin birtast fyrst þegar mælingin er komin af stað.
300 spurningar · um 35 mínútur
Taka langa prófið120 spurningar · um 15 mínútur
Taka stuttu útgáfunaÓkeypis, engin skráning, niðurstöður strax
Settu merkið þar sem þú heldur að hversdagshraðinn þinn liggi miðað við aðra og láttu prófið svara á eftir. Minnið sækir dæmin í annasömustu vikurnar, svo giskið á þessum kvarða fer oftar of hátt en of lágt.
0 þýðir lægra en næstum allir sem tóku prófið, 100 þýðir hærra en næstum allir.
Þetta er ágiskun, ekki mæling. Prófið ber svörin þín saman við viðmið úr raungögnum.
Nei. Heilsuforrit og læknaeyðublöð hafa tekið orðalagið til sín, en persónuleikakvarðinn á við annað: hraðann og þéttleikann í venjulegum degi. Ekkert af fullyrðingunum tíu snertir íþróttir, skref eða þrek.
Sögulega vegna þess að orð um kraft og orð um félagslyndi lentu saman þegar þátturinn var settur saman. Tölurnar okkar segja að samsetningin sé laus: fylgnin við þáttinn er 0,50 og þéttustu böndin liggja inn í samviskusemi. Hlédræg manneskja á hröðu róli er alveg venjulegt snið.
Það þýðir að fleira er á hreyfingu, sem er önnur fullyrðing. Að ljúka hlutum tilheyrir að mestu sjálfsaga og metnaði, og pörunin ræður niðurstöðunni: hraður taktur með skýrt mark skilar miklu, sami taktur án marks skilar mörgum byrjunum.
Konur fá að meðaltali 31,01 stig og karlar 29,58, munur upp á 1,4 stig á fjörutíu stiga bili, sem setur kvarðann í miðjan hóp þeirra þrjátíu. Munur af þessari stærð lýsir meðaltölum hópa og segir ekkert um tvær tilteknar manneskjur.
Ekki á þessum kvarða. Karlar bæta við sig um tveimur stigum frá yngsta hópnum til þess sem er 41 til 60 ára og konur um einu, meðan úthverfa í heild tapar níu stigum hjá körlum og sextán hjá konum yfir sömu ár. Hraði lífsins helst þótt lystin á fjölmenni gefi eftir.
Alfa mældist 0,728 fyrir útgáfuna með tíu fullyrðingum og 0,703 fyrir þá með fjórum, hvort tveggja í opnu gögnum Johnsons. Lengri talan er sú lægsta af kvörðunum þrjátíu, því hraði, annir og eirðarleysi eru skyld án þess að vera eitt og sama fyrirbærið. Kvarðinn er nothæfur og hann er jafnframt sá lausasti hér.
Þrjátíu undirþættir koma í sömu setu, tíu fullyrðingar á hvern í löngu leiðinni og fjórar í þeirri stuttu. Hvorug leiðin kostar krónu, engin skráning er nauðsynleg, og hundraðsröðin fyrir hraðann bíður á síðasta skjánum.
Ókeypis, engin skráning, niðurstöður strax